Amazon'da Antik Yunan Benzeri Kayıp Medeniyet Keşfedildi

Arkeologlar, Amazon yağmur ormanlarının altında yüzlerce devasa toprak yapı ortaya çıkardı. Bu yapılar, yaklaşık 2 bin yıl önce bölgede gelişmiş büyük bir uygarlığın yaşadığına işaret ediyor.

LiDAR Taramasıyla 432 Jeoglif Tespit Edildi

Araştırmacılar, geometrik desenlere sahip "jeoglif" adı verilen yapıların MÖ 600 ile MS 850 yılları arasında yaşamış "Aquiry" adlı Kolomb öncesi bir toplum tarafından inşa edildiğini düşünüyor. Topluluğun adı, Peru ve Bolivya'dan Brezilya'ya akan Acre Nehri'nden geliyor.

Bu yapılar, Amazon'un yoğun bitki örtüsü nedeniyle yer seviyesinden neredeyse tamamen görünmez durumda. Ancak araştırmacılar, havadan lazer tarama sistemi LiDAR kullanarak daha önce bilinmeyen yüzlerce yapıyı tespit etti. Yeni taramada toplam 432 jeoglif ortaya çıkarıldı. Bunların yaklaşık 400'ünün daha önce bilim dünyası tarafından bilinmediği aktarıldı.

Bilim insanları, LiDAR verilerini önceki arkeolojik bulgularla birleştirerek Aquiry bölgesinde toplam 30 bin kadar toprak yapı bulunabileceğini hesapladı. Araştırmada yaklaşık 4 bin 400 kilometrekarelik bir alan havadan tarandı. Daha önce 2024'te yapılan sayımda ise Amazon'un güneybatısında yaklaşık 1.300 yapı tespit edilmişti. Ancak yoğun orman örtüsü nedeniyle gerçek ölçeğin çok daha büyük olduğu düşünülüyordu.

Aquiry Toplumunun Nüfusu 1,25 Milyon ila 3 Milyon Olabilir

Yeni bulgular, Aquiry toplumunun en güçlü döneminde 1,25 milyon ile 3 milyon arasında bir nüfusa sahip olmuş olabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılar, Aquiry toplumunun yaşadığı alanın Britanya'dan yalnızca biraz daha küçük olduğunu belirtiyor.

Antik Yunan'a Benzer Bir Toplumsal Yapı

Aquiry hakkında hâlâ çok az şey biliniyor. Toplumun yazılı kayıt bırakmadığı ve evlerinin büyük bölümünün zaman içinde yok olduğu belirtiliyor. Ayrıca uygarlığın MS 850 ile 1000 yılları arasında neden ortadan kaybolduğu da bilinmiyor.

Araştırmacılara göre Aquiry, tek merkezden yönetilen büyük bir imparatorluktan ziyade Antik Yunan'a benzeyen bir toplumsal yapıya sahip olabilir. Bölgede ortak inançları ve gelenekleri paylaşan, ancak birbirinden görece bağımsız çok sayıda topluluk yaşamış olabilir.

Büyük çevrili alanların ise insanların bir araya geldiği siyasi ve törensel merkezler olarak kullanılmış olabileceği düşünülüyor. Araştırmacılara göre bu alanlarda topluluklar ortak kararlar almış, şölenler düzenlemiş ve ritüeller gerçekleştirmiş olabilir.

Metal Aletler Olmadan İnşa Edildi

Aquiry toplumunun devasa geometrik yapıları metal aletler veya yük hayvanları kullanmadan inşa ettiği düşünülüyor. Jeoglifler büyük daireler, kareler, hendekler ve anıtsal çevrili alanlardan oluşuyor. Bunları birbirine bağlayan uzun ve düz yollar da gelişmiş planlama ve örgütlü iş gücüne işaret ediyor.

Araştırmacılar, aynı dönemde Roma dünyasında yollar ve tapınaklar inşa edilirken Amazon'un diğer tarafında yaşayan Aquiry halkının da büyük ölçekli mühendislik projeleri yürüttüğünü vurguluyor. Ortalama büyüklükteki tek bir jeoglifin inşası ve bakımının yaklaşık 300 kişinin emeğini gerektirmiş olması mümkün.

Ormanı Değiştirdiler Ama Yok Etmediler

Aquiry toplumunun mısır, kabak ve manyok yetiştirdiği, ayrıca Brezilya cevizi ağaçları ve şeftali palmiyelerini çoğalttığı düşünülüyor. Toplum, büyük jeoglifleri ve yol sistemlerini oluşturmak için ormanda açıklıklar açtı. Ancak araştırmacılara göre bu faaliyetler Amazon ekosistemini bütünüyle dönüştürecek ölçekte değildi.

Bölgedeki bazı toprak yapılar, yerli topluluklar tarafından nesillerdir biliniyor ve bazılarının kutsal kabul edildiği belirtiliyor. Arkeologlar bu yapılardan bazılarını ilk kez 1977'de, Brezilya'nın batısındaki Acre eyaletinde ormansızlaşmanın başlamasıyla fark etti. 2003 yılında ise eski yerleşimleri birbirine bağlayan düz yollar tespit edildi. O döneme kadar Amazon'un bu bölgesi büyük ölçüde "el değmemiş vahşi doğa" olarak görülüyordu.

Araştırma, saygın bilimsel dergi Nature'da yayımlandı.