Fransa'da Nadir Rus Klasikleri Hırsızlığı: Sanıklara 7 Yıla Kadar Hapis Cezası

Fransa mahkemesi, Paris ve Lyon'daki kütüphanelerden 19. yüzyıl Rus yazarlarına ait nadir eserlerin çalınmasıyla ilgili davada kararını verdi. Altı Gürcü vatandaş, 18 ayı tecil edilmiş hapis cezasından 7 yıla kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldı.

Çalınan eserler arasında Aleksandr Puşkin'e ait "Boris Godunov" (1825) adlı ilk baskı ile Mihail Lermontov ve Nikolay Gogol'e ait metinler bulunuyordu. Savcı, bu durumu "gerçek bir hazine hırsızlığı" olarak nitelendirirken, "son derece planlı, organize ve büyük bir operasyon; titizlikle ve büyük bir soğukkanlılıkla yürütülmüş" ifadelerini kullandı.

Dava, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya başlattığı geniş çaplı işgalin ardından Avrupa'daki kütüphaneleri hedef alan bir dizi hırsızlık olayının parçası olarak değerlendiriliyor. Olayların, Moskova bağlantılı olabileceği düşünülen organize bir ağ tarafından gerçekleştirildiği belirtiliyor.

Altısı sanık (beş erkek, bir kadın), "suç işlemek amacıyla örgüt kurmak" ve bazı durumlarda "sergilenen kültürel varlıkları çalmak" suçlarından mahkûm edildi.

Soruşturmaya göre hırsızlar kütüphanelere giderek nadir eserleri inceliyor, fotoğraflayıp ölçümlerini alıyor ve ardından yerlerine neredeyse ayırt edilemeyen sahte kopyalar bırakıyorlardı. Sadece Fransa Ulusal Kütüphanesi'nde (BnF) meydana gelen kaybın 770 bin euro olduğu tahmin ediliyor.

İki sanık ise Gürcistan'da daha önce tutuklandıkları için gıyaben yargılandı. Gürcistan vatandaşlarını iade etmiyor. Sanıklardan Mikheil Z. ve Beqa T., Baltık ülkelerinde de benzer suçlardan hüküm giymişti ve yargılanmak üzere geçici olarak Fransa'ya teslim edildiler.

50 yaşındaki Mikheil Z., en ağır cezayı alarak 7 yıl hapis ve cezasını tamamladıktan sonra Fransa'dan kalıcı olarak men edilme cezasına çarptırıldı. Z., geçen yıl Litvanya'da da 19. yüzyıla ait 600 bin euro değerindeki yayınların organize şekilde çalınması nedeniyle 3 yıl 4 ay hapis cezası almıştı. 49 yaşındaki Beqa T. ise 4 yıl hapis cezasına çarptırıldı; ayrıca Estonya'da daha önce verilen 3 yıl 6 aylık ceza da kayda geçti.

Almanya, İsviçre ve Çekya'yı da etkileyen bu hırsızlıklar üzerine Europol ve Eurojust koordinasyonunda ortak bir soruşturma ekibi kuruldu ve 2024'te çok sayıda tutuklama yapıldı.

Haziran 2024'te Rusya merkezli nadir kitap müzayede evi Litfond'un kataloğunda, Fransa Ulusal Kütüphanesi'nden çalınan bir esere benzeyen Puşkin'in "Kafkasya Tutsağı" şiirinin ikinci baskısı yer aldı. Müzayede evi, Fransız makamlarına kitabın 2014–2015 yılları arasında Rusya'da sahibinden satın alındığını gösteren belgeler sundu.

Fransız yargı makamları, bu hırsızlıkların Rusya ile Avrupa arasındaki gerilimlerin arttığı bir dönemde, Rus kültürel mirasını "geri getirme" amaçlı daha geniş bir girişimin parçası olabileceğini değerlendiriyor.

Çalınan eserlerin hiçbiri henüz bulunamazken, Fransa Ulusal Kütüphanesi avukatı Alexandre de Konn, kurumun "bulma umudunu kaybetmediğini" ifade etti.

Olayların ardından farklı mekânlarında alınan ya da sıkılaştırılan güvenlik önlemleriyle ilgili ayrıntı talep etmek üzere BnF ile temasa geçildi, ancak haberin yayına hazırlandığı sırada kurumdan yanıt alınamadı.