Osman Çelik Hakkında Sorular: Özata Soruşturması

Sermaye Piyasalarındaki Soruşturma Genişliyor

Türkiye, sermaye piyasalarındaki fon işlemlerine ilişkin kapsamlı bir soruşturmayı takip ediyor. Dosyada gözaltılar, tutuklamalar ve yeni operasyonlar birbirini izlerken tartışma yalnızca bazı fon yöneticileri veya şirket patronlarıyla sınırlı kalmıyor. Kamu gücünü kullanan ya da finansal piyasaların düzenlenmesinde görev alan kurumlarla bağlantılı kişilerin bu ilişkiler ağındaki konumu da açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.

Soruşturmanın ulaştığı boyut küçümsenecek gibi değil. Adalet Bakanı'nın 25 Eylül'de aktarılan açıklamasına göre o tarih itibarıyla 76 şüpheli hakkında adli işlem yapılmış, 45 kişi tutuklanmıştı; daha sonraki haberlerde tutuklu sayısının 51'e ulaştığı bildirildi.

Ancak sayıların büyüklüğünden daha önemli bir soru var: Soruşturmanın ilişki ağı gerçekten bütün yönleriyle ortaya çıkarılıyor mu? Çünkü mesele yalnızca hisse alıp satanlar veya fonları yönetenlerden ibaret değil. Kim, kimden bilgi aldı? Hangi yatırımcı hangi aracı kişiyle temas kurdu? Bazı kişilerin çok yüksek meblağlarla belirli hisselere girip piyasa şartları değişmeden önce bu yatırımlardan çıkması tamamen olağan yatırım kararları mıydı, yoksa kamuoyunun bilmediği başka ilişkiler mi vardı? Bunların cevabını söylentiler değil, savcılık soruşturması, SPK kayıtları, banka hareketleri ve iletişim trafiği vermeli.

Kaya Çifti Hakkındaki İddialar ve İstifa

Eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya hakkında kamuoyuna yansıyan iddialar da bu nedenle açıklığa kavuşturulmaya muhtaç. YENİ Parti Sözcüsü Zeynel Emre, çiftin Özata Denizcilik hisselerine toplam yaklaşık 163 milyon TL yatırıp daha sonra 2,17 milyar TL civarında para çektiğini ileri sürdü. Bu rakamlar henüz yargısal olarak doğrulanmış değil. Kaya ise iddiaların bağımsız biçimde araştırılmasının önünü açmak amacıyla partisindeki görevlerinden ayrılma kararı aldığını açıkladı ve bütün görevlerinden istifa etti. AK Partinin internet sitesinden de isminin kaldırıldığı görülüyor.

Dolayısıyla asıl araştırılması gereken noktalardan biri yalnızca para miktarı değil. Bu işlemler yapılırken kimlerle görüşüldü, herhangi bir yatırım danışmanlığı alındı mı, varsa kimden alındı, işlemlerin zamanlaması hangi bilgiye dayanıyordu? Bunlar cevaplanmadığı sürece kamuoyundaki tartışmanın bitmesini beklemek mümkün görünmüyor. Telefon görüşmeleri ve yazışmaları birçok karanlık noktayı aydınlatacaktır.

Özata Denizcilik Dosyasında Yeni Gelişme

Tam bu noktada Özata Denizcilik dosyasındaki yeni gelişme tartışmayı Hazine ve Maliye Bakanlığına kadar taşıyor.

Özata Denizcilik'in eski bağımsız yönetim kurulu üyesi İskender Balcı, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik'in damadı. Balcı aynı zamanda 2017-2025 arasında BDDK Kurul üyeliği yapan Mustafa Balcı'nın oğlu. İskender Balcı, Özata Denizcilik'teki bağımsız yönetim kurulu üyeliğinin yanı sıra Denetimden Sorumlu Komite üyeliği ve Kurumsal Yönetim Komitesi Başkanlığı da yürütüyordu. KAP kayıtlarına göre şirkete 28 Ağustos'ta ulaşan dilekçesi üzerine 31 Ağustos 2026 itibarıyla görevlerinden ayrıldı. Şirket ayrılış nedenini "kişisel nedenler" olarak açıkladı.

Dün itibarıyla Balcı'nın yalnızca geçmişte bu şirkette görev yapmış olması ve istifasının zamanlaması tartışılıyordu. Çünkü SPK'nın Özata paylarına ilişkin daha önce açıkladığı 11 kişilik suç duyurusu listesinde İskender Balcı'nın adı bulunmuyordu.

Ancak 28 Eylül sabahı ortaya çıkan haberler tabloyu değiştirdi.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturmanın yeni aşamasında Özata Denizcilik yöneticilerinden Altuğ Kantarcı ve Ali Çil'in gözaltına alındığı; İskender Balcı, Tuğba Hicran Ataseven ve Duygu Somay hakkında ise yakalama kararı bulunduğu bildirildi. Aynı operasyonun Destek Yatırım Bankası ve Destek Faktoring bağlantılı isimlere de uzandığı belirtiliyor.

Bu, elbette İskender Balcı'nın kendisine yöneltilen suçlamalardan suçlu olduğu anlamına gelmiyor. Ceza hukukunun temel ilkesi açıktır: soruşturma, gözaltı veya yakalama kararı mahkûmiyet değildir. Fakat artık ortada yalnızca "Bakan Yardımcısının damadı bir şirkette yönetim kurulu üyesiydi" şeklinde siyasi bir tartışma da bulunmuyor. Balcı'nın adı devam eden adli soruşturmanın işlemleri kapsamında anılıyor.

Osman Çelik Açısından Kamu Etiği Tartışması

Bundan sonrası Osman Çelik açısından ayrı bir kamu yönetimi ve etik tartışmasını beraberinde getiriyor.

Çelik hakkında geçmişte de kamu etiği tartışmaları yaşanmıştı. Hazine Müsteşarlığı dönemindeki lojman ve tefrişat harcamaları nedeniyle Kamu Görevlileri Etik Kurulunun etik davranış ilkelerine aykırılık değerlendirmesi kamuoyuna yansımıştı. Hazine Müsteşarı olduğu dönemde TCMB Denetleme Kuruluna seçildiği, damadı İskender Balcı'nın kamu kariyerinde New York Ticaret Ataşeliği yaptığı ve dünürü Mustafa Balcı'nın BDDK Kurul üyeliğine getirildiği de daha önce tartışma konusu olmuştu.

Bunların her biri hukuken ayrı değerlendirilmesi gereken olaylar. Akrabalık tek başına hukuka aykırılık anlamına gelmez; bir kişinin yakınının kamu veya özel sektör görevi üstlenmesi de otomatik olarak kayırmacılığı kanıtlamaz. Fakat kamu etiği yalnızca suç işlenip işlenmediğinden ibaret değildir. Çıkar çatışmasının bulunup bulunmadığı kadar, kamuoyunda makul bir çıkar çatışması görüntüsünün oluşup oluşmadığı da önem taşır.

Şimdi bu tabloya bir başka kritik unsur ekleniyor: Osman Çelik halen Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı. Sermaye piyasalarında Türkiye'nin yakın tarihindeki en geniş soruşturmalardan biri yürütülürken, damadı soruşturmanın Özata Denizcilik ayağında hakkında yakalama kararı bulunduğu bildirilen isimlerden biri hâline gelmiş durumda. Tam da bu nedenle kamuoyuna yalnızca "soruşturma devam ediyor" demek yeterli olmayabilir.

Açıklanması Gereken Somut Meseleler

• Osman Çelik'in Bakanlık içindeki görev dağılımında SPK, BDDK ve sermaye piyasalarıyla ilgili yetki ve sorumluluklarının kapsamı nedir?
• Özata Denizcilik veya şirketle ilişkili kişi ve kurumlar hakkında Bakanlığa daha önce herhangi bir bilgi ulaştı mı?
• Çelik, damadının şirketteki konumu nedeniyle herhangi bir işlemden çekildi mi veya çıkar çatışması bildirimi yaptı mı?
• Bakan Mehmet Şimşek bu ilişkiden ve Balcı hakkındaki son adli işlemlerden ne zaman haberdar oldu?
• Bakanlık bu konuda herhangi bir idari inceleme başlattı mı?

Bunlar suç isnadı değil; kamusal hesap verebilirliğin gerektirdiği sorular.

Fatma Betül Sayan Kaya, kendisi ve eşi hakkındaki iddialar henüz yargı kararıyla ortaya konulmamışken, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi ve makamının tartışmaya konu edilmemesi gerekçesiyle siyasi görevlerinden ayrılmayı tercih etti.

Osman Çelik bakımından da kamuoyundaki tartışmanın artık "damadı nerede çalışıyordu?" sorusunu aşarak, bir Bakan Yardımcısının böylesi bir soruşturma sürerken görevini hangi şartlarda sürdürebileceği ve olası çıkar çatışmasının nasıl yönetileceği noktasına geldiği görülüyor.

Burada verilecek karar siyasi ve idari makamların takdirinde. Ancak bir gerçek değişmiyor: Finans piyasalarında güven yalnızca suç işlenmemesine değil, düzenleyici kurumların ve onların bağlı olduğu kamu yapısının tarafsızlığı konusunda makul şüphe oluşmamasına da bağlıdır.

Bu nedenle kamuoyunun beklediği şey söylentilerin çoğalması değil, açık ve belgeli cevaplardır.

Osman Çelik'in Bakanlıktaki SPK ve BDDK'yla ilgili gerçek görev alanı nedir? İskender Balcı'nın Özata Denizcilik'teki görevleri nedeniyle herhangi bir çıkar çatışması bildirimi yapılmış mıdır? Balcı hakkındaki yakalama kararından sonra Bakanlık hangi idari tedbirleri almıştır?

Bu sorular cevaplanmadıkça tartışmanın yalnızca İskender Balcı veya Özata Denizcilik'le sınırlı kalması güç görünüyor.