Akdeniz Üniversitesi'ne 2026 Europa Nostra Ödülü

Akdeniz Üniversitesi'ne Avrupa'dan Prestijli Ödül

Avrupa'nın kültürel miras alanındaki en prestijli ödüllerinden olan Avrupa Miras Ödülleri / Europa Nostra Ödülleri'nde 2026 yılı kazananları belli oldu. Avrupa genelinden 18 ülkeden 30 örnek projenin ödüllendirildiği yarışmada, Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir'in yürütücülerinden olduğu proje, "Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma" kategorisinde ödüle layık görüldü. Türkiye, Avrupa Birliği fonu almamasına rağmen gösterdiği mükemmeliyetle bu yılın en dikkat çeken kazananlarından biri oldu.

Deprem Sonrası Kültürel Mirasın İzlenmesi

6 Şubat 2023'te meydana gelen ve 11 ili etkileyen depremlerin ardından, bölgedeki kültürel mirasın durumunu tespit etmek amacıyla başlatılan "Kültürel Miras Alanlarındaki Deprem Hasarının Değerlendirilmesi" projesi, sıfır bütçeyle ve tamamen gönüllü emeğiyle yürütüldü. Proje, Ege Üniversitesi'nden arkeolog Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu'nun sosyal medya çağrısıyla başladı ve kısa sürede Akdeniz Üniversitesi'nden Doç. Dr. Nusret Demir'in katılımıyla büyüdü. Aralarında arkeologlar, mimarlar, mühendisler ve öğrencilerin bulunduğu 50'den fazla gönüllü bir araya geldi.

NASA Teknolojisi ve Dijital Araçlar

Ekip, hasar tespiti için NASA/Caltech ARIA laboratuvarının uydu tabanlı SAR (Sentinel-1 ve ALOS-2) verilerini kullandı. WhatsApp, Instagram ve Google Workspace gibi günlük dijital araçları veri merkezine dönüştüren gönüllüler, sahadan gelen fotoğraf ve raporları uluslararası uydu görüntüleriyle birleştirdi. Bu yöntemle, UNESCO Dünya Mirası listesindeki Göbekli Tepe, Nemrud Dağı, Arslantepe ve Diyarbakır Kalesi gibi kritik noktalar dahil 1.500'den fazla arkeolojik ve tarihi alan incelendi.

Çarpıcı Bulgular

Proje kapsamında yapılan analizler, depremde en fazla yapısal hasarın Osmanlı Dönemi'ne ait yapılarda meydana geldiğini, buna karşın tarih öncesi höyüklerin sismik sarsıntılara karşı çok daha dayanıklı olduğunu ortaya koydu. Tüm veriler, 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita ile araştırmacıların ve kamuoyunun kullanımına sunuldu.

Ödül Jürisinden Övgü

Europa Nostra Ödül Jürisi, projeyi şu sözlerle takdir etti: "Bu girişim, doğal bir afetin ardından hızlı harekete geçmenin kültürel mirasın korunmasını nasıl destekleyebileceğini göstermektedir. Jüri, akademik gönüllülerin güçlü katkısını ve yurttaş bilimi ile açık verilere dayalı uzaktan algılamanın yenilikçi biçimde bir araya getirilmesini takdir etmektedir. Bu yaklaşım, dünya genelindeki diğer afet bölgelerinde de uygulanabilecek düşük maliyetli ve ölçeklenebilir bir modeldir."

Ödül Töreni Lefkoşa'da

Kazanan projeler, 26-30 Mayıs 2026 tarihlerinde Güney Kıbrıs'ta düzenlenen Avrupa Kültürel Miras Zirvesi'nde ödüllerini aldı. Lefkoşa Belediye Tiyatrosu'nda gerçekleşen törende, Doç. Dr. Nusret Demir ve Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ödüllerini teslim aldı.