33 Yıllık Madımak Davasında AYM'den İhlal Kararı

2 Temmuz 1993'te Sivas'ta Pir Sultan Abdal Kültür Derneği tarafından düzenlenen etkinlikler sırasında Madımak Oteli ateşe verildi. Yangında aralarında sanatçı ve aydınların da bulunduğu 33 kişi, 2 otel çalışanı ve 2 gösterici hayatını kaybetti.

Olayın ardından 124 kişi hakkında "laik anayasal düzeni değiştirip din devleti kurmaya kalkışma" suçlamasıyla dava açıldı. Güvenlik gerekçesiyle Ankara'ya alınan dava, Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde görülmeye başlandı.

Mahkeme, 26 Aralık 1994'te ilk kararını verdi. 26 sanık 20'şer yıl hapis cezasına çarptırılırken, Aziz Nesin'in tahrik ettiği gerekçesiyle cezalar 15 yıla indirildi. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na muhalefetten 60 sanığa üçer yıl hapis cezası verildi, 37 sanık beraat etti. Ancak Yargıtay 9. Ceza Dairesi, olayların Cumhuriyet'e, laikliğe ve demokrasiye yönelik olduğu gerekçesiyle kararı bozdu.

Yeniden yapılan yargılamada 33 sanık idam cezasına mahkûm edildi. Diğer sanıklar hakkında da farklı sürelerde hapis cezaları verildi. Ancak bu karar da Yargıtay tarafından usul yönünden bozuldu. Mahkeme üçüncü kararını 16 Haziran 2000'de açıkladı; bu kararda da 33 sanık hakkında idam cezasına hükmedildi. Daha sonra Yargıtay, bazı sanıklar yönünden Pişmanlık Yasası'nın uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilmediği gerekçesiyle hükmü bozdu. Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi, 4 Nisan 2002'de sanıkların Pişmanlık Yasası'ndan yararlanamayacağına karar verdi. Türkiye'de idam cezasının kaldırılmasının ardından idam hükümleri müebbet hapis cezasına çevrildi.

Firari sanıklar yönünden devam eden davalarda Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi, 8 Mart 2012'de beş sanık hakkında zaman aşımı nedeniyle davanın düşmesine karar verdi. Cafer Erçakmak ve Yılmaz Bağ hakkındaki dava ise ölmeleri nedeniyle ortadan kaldırıldı. Müdahil avukatlarının itirazı üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 2014 yılında zaman aşımı kararını onadı. Ana davada haklarında hapis cezası verilen ancak Yargıtay'ın bozma kararının ardından firari oldukları belirlenen Murat Sonkur, Eren Ceylan ve Murat Karataş'ın yargılandığı dosyada da Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 14 Eylül 2023'te zaman aşımı nedeniyle davanın düşürülmesine karar verdi.

Hayatını kaybedenlerin yakınları, zaman aşımı kararlarının ardından 2014 yılında Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu. Başvuru, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü tarafından 29 Haziran 2021'de ele alındı ancak inceleme ertelendi. Dosya 14 Aralık 2023'te yeniden gündeme geldi ve bir kez daha ertelendi. Daha sonra başvurunun Genel Kurul tarafından görüşülmesine karar verildi. 15 Şubat 2024'te yapılması planlanan görüşmede ise ek rapor alınmasına hükmedildi.

Bugün toplanan Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, bireysel başvuruyu esastan karara bağladı. Yüksek Mahkeme, oy birliğiyle yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine hükmetti. Kararda, başvuruculara manevi tazminat ödenmesine de karar verildi. Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararının ilerleyen günlerde yayımlanması bekleniyor.