Sosyal Medya Algoritmaları Müstehcen İçerikleri Öne Çıkarıyor

Sosyal medya platformlarında müstehcen içeriklerin artan görünürlüğü, algoritmaların etkisiyle ilgili tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bilişim Teknolojileri Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, konuya ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

Algoritmaların Kullanıcıları Platforma Bağımlı Hale Getirmesi

Prof. Dr. Kırık, algoritmaların müstehcen içerikleri öne çıkarmasını şöyle açıkladı: "Sosyal medya platformlarının algoritmaları, kullanıcıları platformda daha uzun süre tutmak ve daha fazla etkileşim elde etmek amacıyla dikkat çekici içerikleri öne çıkarıyor. Müstehcen veya cinsellik çağrışımı yapan paylaşımlar, merak duygusunu tetiklediği ve insanların ekranda daha uzun süre kalmasına neden olduğu için algoritmalar tarafından daha fazla önerilebiliyor. Bu da izlenme sayılarını artırırken kullanıcıların platforma bağımlı hale gelme riskini de yükseltiyor."

Uzman, bu sürecin bir zincirleme etki yarattığını belirtti: "Bir kullanıcı bu tür içeriklerle birkaç kez etkileşime girdiğinde algoritma bunu ilgi alanı olarak algılıyor ve benzer içerikleri daha sık göstermeye başlıyor. Zamanla kişinin karşısına çıkan içeriklerin önemli bir bölümü bu doğrultuda şekilleniyor. Sonuçta hem içerik üreticileri daha fazla görünürlük kazanıyor hem de platform kullanıcıyı daha uzun süre sistem içinde tutmayı başarıyor."

Denetim Mekanizmaları Yetersiz

Prof. Dr. Kırık, platformların içerik denetim mekanizmalarının yeterli olmadığını ifade etti: "Mevcut denetim mekanizmalarının yeterli olduğunu düşünmüyorum. Platformlar yapay zekâ sistemleri ve moderatörlerle içerikleri denetlemeye çalışsa da özellikle müstehcen içeriklerde etkileşim kaygısı nedeniyle zaman zaman geç müdahale edildiğini görüyoruz. Çok izlenen ve yüksek etkileşim alan bazı paylaşımlar uzun süre dolaşımda kalabiliyor."

Uzman, platformların ticari modeline dikkat çekerek, "Kullanıcı ne kadar uzun süre platformda kalırsa reklam gelirleri de o kadar artıyor. Bu nedenle yalnızca içerik kaldırmaya odaklanmak yerine, algoritmaların hangi içerikleri neden öne çıkardığı konusunda daha şeffaf olunması ve özellikle çocuklar ile gençleri koruyacak daha güçlü denetim mekanizmalarının oluşturulması gerekiyor." dedi.

Neden Bu Tarz İçerik Üretenler Fazla?

Kırık, izlenimlerin fazla olmasının bu tür içeriklerin üretimini artırdığını belirtti: "Dijital dünyada görünür olmak artık ekonomik kazanç anlamına geliyor. Müstehcen veya sınırları zorlayan içeriklerin daha fazla izlenmesi, daha fazla takipçi, reklam geliri ve iş birliği fırsatı getirdiği için bazı içerik üreticileri bu yöntemi bilinçli olarak tercih ediyor. Yani burada amaç çoğu zaman içerik üretmekten çok dikkat çekmek oluyor."

Bu durumun bir kısır döngü oluşturduğunu vurgulayan Kırık, "Algoritma çok izlenen içeriği öne çıkarıyor, içerik üreticileri bunu görüyor ve aynı tarz içerikleri üretmeye başlıyor. Böylece platform daha fazla etkileşim kazanırken, kaliteli ve eğitici içerikler geri planda kalabiliyor. Sonuçta kazanan algoritma oluyor, kaybeden ise dijital içerik kalitesi oluyor." şeklinde konuştu.

Gençler Bu Algoritmadan Nasıl Korunabilir?

Prof. Dr. Kırık, gençlerin korunması için dijital okuryazarlığın önemine değindi: "Öncelikle dijital okuryazarlığın küçük yaşlardan itibaren eğitim sisteminin bir parçası olması gerekiyor. Gençler algoritmaların nasıl çalıştığını bilirlerse karşılarına çıkan her içeriğin tesadüf olmadığını da anlayacaklardır. Çünkü izlenen her video, yapılan her beğeni ve her yorum algoritmaya yeni bir veri sağlıyor."

Ailelere de görev düştüğünü belirten Kırık, "Ailelerin aktif rol alması, yaşa uygun içerik filtrelerinin kullanılması, ekran süresinin sınırlandırılması ve güvenilir içerik üreticilerinin takip edilmesi büyük önem taşıyor. Gençlerin sadece teknolojiyi kullanmayı değil, teknolojinin onları nasıl yönlendirebildiğini de öğrenmeleri gerekiyor. Asıl koruma, bilinçli kullanıcı yetiştirmekten geçiyor." ifadelerini kullandı.

Yerli Teknolojilere Yönelme Çağrısı

Son olarak Kırık, bu sorunla mücadele için bireysel ve kurumsal adımların birlikte atılması gerektiğini vurguladı: "Platformların sadece izlenme odaklı algoritmalar yerine kullanıcı güvenliğini önceleyen sistemler geliştirmesi, özellikle çocuklara yönelik müstehcen içerik önerilerini en aza indirecek düzenlemeler yapması büyük önem taşıyor. Çünkü bugün algoritmalar yalnızca içerik önermiyor, aynı zamanda kullanıcı alışkanlıklarını da şekillendiriyor."

Kullanıcıların da bilinçli hareket etmesi gerektiğini belirten Kırık, "İlgi gösterdiğimiz her içerik algoritmaya yeni bir sinyal gönderiyor. Kaliteli ve faydalı içeriklere yöneldikçe algoritmaların öneri sistemi de zamanla değişecektir. Bu nedenle dijital dünyanın geleceğini yalnızca teknoloji şirketleri değil, kullanıcıların tercihleri ve devletlerin oluşturacağı hukuki çerçeve birlikte belirleyecektir." dedi ve ekledi: "Yerli teknolojilere yönelmezsek ileride çok daha büyük sorunlarla karşı karşıya kalacağız."

Öte yandan, sosyal medyada sözde fenomen olarak bilinen Fatma Soydaş'ın tutuklanması ve TikTok'ta dini değerleri aşağılayan içerikler tepki çekiyor.