Dijital Platformlarda Reklam ve Denetim Çifte Standardı

Ulusal televizyon kanalları sıkı denetim ve ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalırken, başta video paylaşım platformları olmak üzere dijital mecralar, toplum değerleriyle bağdaşmayan içeriklerin kolayca yayılmasına zemin hazırlıyor. Televizyon içerikleri denetlenirken, dijital platformlarda herhangi bir süzgeç veya filtre mekanizması bulunmuyor.

Reklam Gelirlerinde Adaletsiz Dağılım

Dijital platformlar reklam konusunda neredeyse sınırsız bir özgürlüğe sahipken, geleneksel medya kuruluşları sıkı reklam süreleri ve denetimlerle mücadele ediyor. Reklam gelirlerinin büyük bölümünün ABD merkezli dijital şirketlere kayması, Türk medyasının gelir kaynaklarını daraltıyor ve binlerce kişiye istihdam sağlayan yerli medya kuruluşlarını zor durumda bırakıyor. Reklam gelirlerinin yüzde 75’i dijital mecralara giderken, yerli medyaya yalnızca yüzde 25 kalıyor.

Vergi Yükünde Çifte Standart

Televizyon kanalları yüksek vergi, lisans ücretleri ve hizmet vergisi öderken, dijital platformlar bu yükümlülüklerin büyük ölçüde dışında kalıyor. Yerli medya, dijital platformların yaklaşık 4 katı lisans payı öderken, dijital hizmet vergisi yüzde 5 seviyesinde. Buna karşılık televizyonlar yıllık karının yüzde 25’ini vergi olarak ödemek zorunda kalıyor.

İçerik Denetimindeki Boşluk

Dijital yayın platformlarında şiddet, uyuşturucu ve aile yapısını zedeleyen içeriklerle suç unsuru taşıyan paylaşımlar denetimsiz bir şekilde yayılıyor. Sosyal medya algoritmaları, toplum değerlerini aşındıran yayınları bilinçli olarak öne çıkarıyor. Bu tablo, dijital ve geleneksel medya arasındaki denetim farkını bir kez daha gözler önüne seriyor.

İstihdam ve Gelir Transferi

Çok uluslu dijital platformların Türkiye’deki ofislerinde sınırlı sayıda çalışan bulunurken, yerli medya kuruluşları binlerce kişiye iş imkânı sağlıyor. Reklam gelirlerinin büyük bölümünün yurt dışına aktarılması, yerli medyanın hem gelir hem de istihdam gücünü zayıflatıyor.

Uzmanlardan Tepki ve Yasal Düzenleme Çağrısı

Köşe yazarı Yüksel Aytuğ, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Yabancı menşeli yayınlar ne yazık ki Türkiye’deki kanallar kadar vergi ödemiyorlar. Her şeyden muaflar. Bu onlara önemli bir avantaj sağlıyor. Dijital platformlar, Türk aile yapısına aykırı içeriklerle ahlak erozyonu yaratırken, en çok denetlenen televizyon kanallarına ağır bir fatura kesiliyor. Bu bir haksız rekabet. Dijitalde denetim yok, sınır yok! Türkiye’de kazandıkları paraları yurt dışına aktarıyorlar; ne istihdam yaratıyorlar ne de sektörel oluşuma katkı sağlıyorlar. Oysa bu ülkenin televizyon kanalları yurt dışına dizi ihraç ederek ülkeye para kazandırıyor ve istihdam oluşturuyor."

Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise şunları söyledi:

"Eğer gerekli adımlar atılmazsa, yasal düzenlemeler yapılmazsa Türk medyası diye bir medya kalmayacak. Geleneksel medya ile dijital platformlar eşit şartlarda rekabet etmiyor. Her şey dijital mecraların lehine işliyor. Geleneksel yayın kuruluşları saatte sadece 12 dakika reklam verebilirken, sosyal medya platformları istediği anda reklam girebiliyor. Reklam gelirlerinin yüzde 75’i dijital mecralara gidiyor, yalnızca yüzde 25’i Türkiye’de kalıyor. Dijital mecralar istihdam sağlamıyor, aksine Türkiye’den kazandığı gelirleri yurt dışına aktarıyor."

Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Merkezi Başkanı Levent Eraslan da, yerli ve milli sosyal medya araçlarına destek olunması gerektiğini vurgulayarak şu çağrıda bulundu:

"Dijital dünya devleri Amerika ve Avrupa’daki yasal düzenlemelere uyum sağlarken, Türkiye’de aynı şeffaflığı göstermiyorlar. Telif, yasal düzenlemeler ve diğer uygulamalarda yerel üreticilerle aynı kulvarda yer almıyorlar. Yasal düzenlemelerin daha açık ve net olması gerekiyor."