Yasa Dışı Bahis Gençleri Nasıl Hedef Alıyor? Uzman Açıkladı

Yasa Dışı Bahis Gençleri "Kolay Para" Vaadiyle Hedef Alıyor

Dijitalleşmeyle birlikte yasa dışı bahis ve kumar, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden özellikle gençlere ulaşıyor. "Bonus", "bedava bahis", "garantili kazanç" ve "hızlı ödeme" gibi vaatlerle gençlerde kolay para algısı oluşturuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Zeynep Esra Abay Çelik, bu sürecin nasıl işlediğini ve bağımlılığa giden yolu değerlendirdi.

Uzman İsimden Kritik Uyarılar

Doç. Dr. Abay Çelik, bahis ve kumarın gençlere kolay kazanç gibi pazarlandığını belirterek şunları söyledi: "Bahis tahmine dayalı bir kumar türü olarak; sanki kişinin öngörüsü, tahmin gücü ve şansıyla kolaylıkla edinilebileceği bir kazanç (!) olarak pazarlanmaktadır. Bakın, gelen davetler hep bu umudu ve ihtimali beslemekte; '5 dakikada hayatını değiştirecek' iddiasıyla adeta bir imkân, bir fırsat gibi sunulmaktadır."

İletişim teknolojilerindeki gelişmelerle kumar endüstrisinin de dijitalleştiğini ifade eden Abay Çelik, "Böylece hem hedefleme değişmiştir hem de illegal yöntemler çoğalmıştır. Sonuçta artık kumar ve kumarın bir türü olan bahis; mekân, boyut ve biçim değiştirmiştir." ifadelerini kullandı.

"Bugün Şanslı Günündesin" Tuzağı

Kumar endüstrisinin herkesi potansiyel müşteri olarak gördüğünü vurgulayan Abay Çelik, bırakılan dijital ayak izleri üzerinden kişisel verilere ulaşıldığını ve "yemleme (phishing) yöntemi" ile taciz edildiğini söyledi. "Hatta hayatında hiç bahis oynamamış kişilerin telefonlarına ara ara 'bugün şanslı günündesin!' şeklinde mesajlar geldiğini duyuyoruz." dedi.

Akademik çalışmaların reklam ile kumar oynama eylemi arasında ilişki ortaya koyduğunu belirten Abay Çelik, Yeşilay'ın Türkiye Kumar Raporu'na (2025) göre kumar reklamlarına maruz kalan gençlerin kumar oynama olasılığının yüzde 37, kumara başlama ihtimalinin ise yüzde 84 olduğunu ifade etti. Özellikle e-posta, mesaj, bildirim ve arama gibi kişisel reklam içeriklerinin ilk 24 saat içinde kumar oynama olasılığını artırdığını belirterek, "Bu hedefleme; reklamdan daha ziyade kişiselleştirilmiş ve sürekliliği olan bir dijital kuşatmadır." dedi.

Bahis Hangi Noktada Bağımlılığa Dönüşüyor?

Bir kişinin bahis oynamasının tek başına bağımlılık anlamına gelmediğini belirten Abay Çelik, bağımlılık tanımı ve kriterlerinin Dünya Sağlık Örgütü'nün ICD-11 ve Amerikan Psikiyatri Birliği'nin DSM-5 sınıflandırmalarına göre yapıldığını söyledi. Bahis oynama davranışının bağımlılık düzeyinde tanımlanmasında; davranışı kontrol edememe, bahis oynamanın sürekli öncelikli gündem olması ve kayıplara rağmen tekrar bahis oynama gibi kriterlerin rol oynadığını ifade etti.

"Bu kısır döngünün içine sıkışmış birey parayı, zamanı ve ilişkilerini yönetmekte sorun yaşar. Sıkça yalan söyler, kayıplarını gizler, borçlanma eğilimi içine girer ve zamanla sosyal ilişkileri bozulur." diyen Abay Çelik, "Kaybettiğim parayı geri kazanacağım" düşüncesinin de önemli bir bağımlılık göstergesi olduğunu vurguladı.

Bağımlılığın tek başına bir irade sorunu olmadığını belirten Abay Çelik, "Kişi profesyonel yardım almadan, tedavi olmadan bu kısır döngüden tek başına kurtulamaz. Birey yalnızca iradesini, parasını, itibarını ve sosyal çevresini değil; öz saygısını ve öz inancını da kaybeder." dedi. Ayrıca bağımlılığın beyin ödül ve dürtü kontrol sistemlerindeki nörobiyolojik süreçlerle ilişkili olduğunu ve kumar bağımlılığının kronik ama tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu ifade etti.

Aile İlişkileri de Yıpranıyor

Kumar-bahis bağımlılığının toplumsal bir sorun olduğuna dikkat çeken Abay Çelik, "Kumar-bahis bağımlılığı her ne kadar tek kişilik bir hikâye gibi gözükse de aslında aileyi hedef alan ve aile içi ilişkileri yıpratan bir toplumsal sorundur." dedi. Maddi kayıpların aile içinde çatışmalara ve güven problemlerine yol açabileceğini, psikolojik olarak ise suçluluk, mutsuzluk ve kaygı gibi sorunlar yaşanabileceğini belirtti. Ailelerin suçlayıcı veya cezalandırıcı tavırdan kaçınması gerektiğini vurgulayan Abay Çelik, "Aile desteği ve takibi tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır. Gençlerin iyileşme sürecinde iş birliğine açık olması, ailenin tavır ve tutumuyla yakından ilişkilidir." ifadelerini kullandı.

Destek ve Tedavi Mekanizmaları

Abay Çelik, bağımlılıkla mücadelede Yeşilay'ın Türkiye'de 81 ilde ve KKTC'de Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM) ile ücretsiz destek sağladığını, 115 numaralı YEDAM Destek Hattı üzerinden uzman desteği alınabileceğini belirtti. Ayrıca hastanelerdeki Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezleri'nin (AMATEM) de kumar-bahis bağımlılığı alanında hizmet verdiğini ifade etti. "Kumar-bahis bağımlılığının tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu bilerek ilgili merkezlere yönelmek, sadece bireyi değil aileyi de koruyacaktır. Kumar aynı zamanda bir halk sağlığı sorunudur." dedi.