Polonya’da PiS’te 2027 Seçimleri Öncesi 30 Milletvekili İstifa Etti

Polonya'nın ana muhalefet partisi Hukuk ve Adalet'te (PiS) büyük bir bölünme yaşanıyor. Parti lideri Jarosław Kaczyński, cuma günü yaptığı açıklamada, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ile arasındaki iktidar mücadelesi sonucu 30'dan fazla milletvekilinin partiden ayrıldığını duyurdu.

Bu ayrılık, PiS'in 2001'deki kuruluşundan bu yana karşılaştığı en ciddi iç kopuş niteliğini taşıyor. Bölünme, 2027 yılında yapılması planlanan parlamento seçimleri öncesinde partinin rotasına ilişkin haftalardır süren gerginliğin ardından geldi.

Kaczyński, Morawiecki ve destekçilerinin kurduğu Rozwój Plus adlı oluşumun feshedilmesini talep ederken, aynı zamanda parti içinde herhangi bir siyasi fraksiyona bağlı olmayacaklarına dair bir "sadakat deklarasyonu" imzalamalarını istedi. Morawiecki, bu deklarasyonu olumsuz tarihsel çağrışımlar taşıdığı gerekçesiyle imzalamayı reddetti. Bunun yerine, parti başkan yardımcılığından istifa edip sıradan bir üye olarak kalmayı içeren uzlaşma önerileri sundu ancak taraflar arasındaki görüşmeler sonuçsuz kaldı.

Kaczyński cuma günü yaptığı açıklamada, "Her şey bitti" derken, istifa eden milletvekillerinin kesin sayısının henüz netleşmediğini ifade etti. Morawiecki'nin ayrılanlar arasında olup olmadığını ise doğrulamadı.

Anlaşmazlığın temelinde, 2023 seçim yenilgisi sonrası partinin izleyeceği strateji yatıyor. Kaczyński, PiS'i daha muhafazakâr bir çizgiye yöneltirken, Morawiecki ve destekçileri iktidara dönme şansını artırmak için merkez sağ seçmene hitap etmek istiyor.

Bu bölünmenin 2027 seçimleri için önemli sonuçları olabilir. Başbakan Donald Tusk liderliğindeki iktidar koalisyonu, rakibinin parçalanmasının muhalefeti zayıflatmasını ve muhafazakâr seçmeni bölmesini umuyor. Ancak analistlere göre, Morawiecki önderliğinde ayrı bir oluşum, ılımlı muhafazakârlar ve iş dünyasına hitap eden güçlü bir yeni aktör olarak ortaya çıkabilir ve siyaseti üç kutuplu hale getirebilir.

Kamuoyu yoklamaları, PiS'in hâlâ ülkenin en büyük partilerinden biri olduğunu ancak desteğinin yaklaşık yüzde 19 ile yüzde 30 arasında dalgalandığını gösteriyor. Hiçbir ankette parti tek başına iktidar çoğunluğuna ulaşamıyor.

Polonya sağı AB'ye karşı daha çatışmacı bir tutum benimsiyor. PiS, Polonya'nın birlikten ayrılmasını istemediğini belirtse de, özellikle Avrupa Yeşil Mutabakatı olmak üzere birçok AB politikasına karşı çıkıyor. Muhafazakârların başbakan adaylarından Przemysław Czarnek, karbon piyasasının ekonomik rekabeti zayıflattığını savunarak Polonya'nın AB Emisyon Ticareti Sistemi'nden (ETS) çekilmesi gerektiğini söylüyor. PiS destekli Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki de AB iklim politikası için referandum çağrısını yineledi.

İktidar koalisyonu ise bu girişimlerin AB karşıtı duyguları körükleyebileceği ve Polonya'nın birlik üyeliğinin geleceğine dair tartışma zemini hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor.