AB Tarım Komiseri'nden uyarı: Gıda kıtlığına karşı uzun vadeli gübre çözümleri şart

Avrupa Komisyonu'nun tarım ve gıdadan sorumlu üyesi Christophe Hansen, uzun vadeli gübre tedarikini güvence altına alacak çözümler geliştirilmezse Avrupa Birliği'nin gıda kıtlığıyla karşı karşıya kalacağını söyledi.

Hansen'in bu uyarısı, Orta Doğu'daki çatışmanın gübre fiyatlarını yükselttiği bir döneme geldi. Avrupa Komisyonu, gübre fiyatlarındaki artışın ürün verimini ve gıda üretimini düşürmesinden endişe ederek Gübre Eylem Planı'nı devreye soktu.

Hansen, kısa vadeli rahatlamanın ötesinde AB'nin gübre tedarik zincirindeki yapısal zayıflıkları da ele alması gerektiğini vurguladı. "Gübrenin sadece bulunabilir değil, aynı zamanda karşılanabilir olması için üzerimize düşeni yapmalıyız; aksi takdirde Avrupa Birliği'nde gıda sıkıntısı yaşanacak," dedi.

Avrupa genelinde birçok çiftçinin ürün ekmemeyi düşündüğünü belirten Hansen, "Çünkü maliyetler çok yükseldi ve rekabet nedeniyle bu maliyetleri satış fiyatlarına yansıtamıyorlar," ifadelerini kullandı.

Gübre planı Mayıs ayında sunuldu. Hansen, henüz kesin tutarı açıklanmasa da çiftçilere yardım için yarım milyar avrodan fazla bir bütçe önerileceğini söyledi.

Bu 500 milyon avronun 200 milyonu, AB'nin Ortak Tarım Politikası'nın (CAP) kriz rezervinden karşılanacak. Buna 300 milyon avroluk ek destek eklenecek.

Hansen, üye devletlerin bu miktarı yüzde 200'e kadar tamamlayabileceğini, böylece toplam bütçenin 1,5 milyar avroya çıkabileceğini belirtti.

Babası ve kardeşi çiftçi olan Hansen, son jeopolitik gerilimlerin yıllardır biriken gübre krizini derinleştirdiğini ve Avrupa'nın uzun vadeli dayanıklılık geliştirmesi gerektiğini vurguladı.

Hansen, "Gübre krizi, Orta Doğu krizi patlak vermeden çok önce başlamıştı," diyerek Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin tetiklediği enerji krizi nedeniyle 2020 ile 2024 arasında gübre fiyatlarının yüzde 60 arttığını hatırlattı.

"Art arda iki kriz yaşadık. Daha istikrarlı ve güvenilir bir üretim ve tedarik döngüsü sağlayamazsak bu krizler tekrar karşımıza çıkacak," dedi.

Yerel çözümler ve güvenilir ortaklıklar

Hansen, bugün yaşanan gübre kıtlığı ve fiyat artışlarının Avrupa'nın ithal enerji ve gübre tedarikine bağımlılığından kaynaklandığını belirtti. Özellikle azotlu gübre üretimi büyük ölçüde doğal gaza dayanıyor.

"Kimyasal gübrenin ana bileşeni enerjidir ve Avrupa hâlâ büyük ölçüde AB dışından ithal edilen enerjiye bağımlı," diye ekledi.

Üye ülkelerde kullanılan gübrenin yüzde 40 ila 45'i üçüncü ülkelerden ithal ediliyor. Bu da çiftçileri küresel piyasa dalgalanmalarına ve jeopolitik şoklara karşı savunmasız bırakıyor.

Bu bağımlılık tarım sektörünün çok ötesinde sonuçlar doğuruyor.

"Gıda, her gün ihtiyaç duyduğumuz bir şey. Sağlıklı kalmak için düzgün beslenmeliyiz. Bu, ithalatın veya düşük maliyetle üretim yapan istikrarsız ortakların insafına bırakılamaz," dedi.

Hansen, gübre tedarikini güvence altına almak ve bağımlılığı sona erdirmek için daha güçlü bir yerli üretim gerektiğini söyledi.

Komisyon, ithal girdilere bağımlılığı azaltmak için organik gübre kullanımını artırmayı, besin maddelerinin geri dönüşümünü iyileştirmeyi ve hassas tarım tekniklerini teşvik etmeyi planlıyor.

"Verimliliği artırarak ve besin maddelerini daha iyi kullanarak kazanabileceğimiz çok şey var," diye konuştu.

Ancak gübre üretiminde kullanılan bazı hammaddeler Avrupa'da bulunmadığı için güvenilir uluslararası ortaklıklara da ihtiyaç var.

Hansen, "Bu yalnızca Avrupa'nın değil, küresel bir sorun. Bu nedenle uluslararası ortaklıklar çok önemli," diyerek G7 tarım bakanlarını bir araya getiren toplantıya dikkat çekti.

Bu önlemlerin başlangıçta maliyet getirebileceğini kabul eden Hansen, orta ve uzun vadede aşırı bağımlı olmaktan daha ucuza mal olacağını savundu.

Avrupa'nın kırılganlığı

Hansen'in açıklamaları, Avrupalı politika yapıcıların dış ithalata bağımlılık ve küresel tedarik darboğazlarına karşı kırılganlığı değerlendirdiği bir döneme denk geliyor.

"Bu tür bağımlılıkları yarı iletkenlerden tıbbi ürünlere kadar birçok sektörde görüyoruz. Bu bizi kırılgan kılıyor ve şantaja açık olmamak için bunun üzerine gitmeliyiz," dedi.

"Bugün gıda alanında da tam olarak bu yaşanıyor. Gıda diplomasisi, gübre diplomasisi ya da gübre savaşı var; adına ne derseniz deyin, ama bu oluyor ve bizim de hızlanmamız gerekiyor," ifadelerini kullandı.