Lagarde: ECB Faiz Artışı Üç Senaryoda da Sağlam Temelli

ECB Başkanı Christine Lagarde, faiz artırma kararını savunarak bunun "üç farklı senaryoda da sağlam temellere dayandığını" söyledi.

ECB'nin Faiz Kararı ve Arka Planı

ECB, Orta Doğu'da süren savaş nedeniyle faiz oranlarını üç yıl aradan sonra ilk kez 0,25 puan artırdı. Bu, bankanın Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline yanıt olarak faiz artırdığı 2023'ten bu yana ilk faiz artışı oldu.

"Savaş enflasyonist baskılar yaratıyor ve faizleri artırma kararı, şokun nasıl gelişebileceğini ve avro bölgesinin orta vadeli görünümünü nasıl etkileyebileceğini ortaya koyan çeşitli senaryoların tümünde sağlamlığını koruyor" diyen Lagarde, Perşembe günü gazetecilere konuştu.

Şubat ayında başlayan Orta Doğu'daki çatışmanın etkileri Avrupa genelinde hissedildi. Hürmüz Boğazı'nın zaman zaman kapatılması, petrol ve gaz fiyatlarını fırlatarak Avrupalı ithalatçılar üzerinde büyük bir etki yarattı.

ECB'nin faiz artışı, bankanın 2025'in büyük bölümüne damgasını vuran gevşeme döngüsünde belirgin bir geri dönüş anlamına geliyor. Avro Bölgesi enflasyonu, enerji fiyatlarındaki %10,9'luk sıçramanın etkisiyle mayıs ayında %3,2'ye çıkarak Eylül 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

Avrupa Birliği ekonomisi, 2026'nın ilk çeyreğinde %0,2 daraldı; bu da zayıf büyümenin artan enflasyon ve bozulan tüketici güveniyle birleştiği bir "stagflasyon" dönemine girilebileceğine dair uyarılara yol açtı.

Mayıs sonunda yayımlanan son Avrupa Ekonomik Tahminleri'ne göre, AB'nin GSYH büyümesinin daha ılımlı bir tempoya gerileyerek 2026'da %1,1, 2027'de ise %1,4 olması; enflasyonun ise 2026'da %3,1, 2027'de ise %2,4 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

ECB'nin Üç Senaryosu

Lagarde, Perşembe günkü açıklamalarında kurumun belirli bir faiz patikasına bağlı olmadığını açıkça ortaya koydu. "Faiz oranlarına ilişkin kararlarımız, enflasyon görünümüne ve bunu çevreleyen risklere ilişkin değerlendirmemize; gelen ekonomik ve finansal verilerin yanı sıra temel enflasyon dinamikleri ve para politikasının aktarım gücüne dayanacak" dedi.

Belirsizliklere rağmen ECB, Haziran 2026 için kısa vadeli üç olası senaryo öngördü: ılımlı, olumsuz ve sert.

Ilımlı Senaryo

ECB'ye göre ılımlı senaryoda petrol fiyatlarının "temel senaryoya kıyasla daha hızlı normalleşmesi" bekleniyor. Bu da enflasyonun daha çabuk yatışması, 2027 ve 2028'de %2'lik hedefin altına inmesi ve GSYH büyümesinin temel senaryoya göre biraz daha erken ve daha güçlü toparlanması anlamına geliyor. Bu durumda GSYH büyümesi 2026'da %0,8'den 2027'de %1,4'e çıkarken, enflasyon 2026'da %2,9'dan 2027'de %1,8'e gerileyecek.

Olumsuz Senaryo

Olumsuz senaryoda ise enerji fiyatlarının yüksek belirsizlik ve uluslararası yayılma etkileriyle birlikte yükselmeye devam etmesi ve enflasyon üzerindeki dolaylı ve ikinci tur etkilerin daha güçlü olması varsayılıyor. Reel GSYH büyümesi 2026'da %0,7'ye, 2027'de %0,9'a ulaşırken, enflasyonun 2026'da %3,3, 2027'de ise %3,0 seviyesine çıkması öngörülüyor.

Sert Senaryo

En sert senaryoda ise AB, daha güçlü ve kalıcı bir enerji fiyat şokuyla karşı karşıya kalacak. Reel GSYH büyümesi 2026-27 döneminde %0,5'e kadar yavaşladıktan sonra 2028'de biraz daha hızlı toparlanacak.

Faiz Oranları, Enflasyon ve Büyüme

Lagarde, ECB'nin bir numaralı önceliğinin enflasyonu kontrol altına almak olduğunu söyledi. "Enflasyonun kontrolden çıkmasına izin verirseniz, onu yeniden ulaşmamız gereken fiyat istikrarı seviyesine çekmek çok daha zor bir hal alır" dedi. "Doğru karar, aslında faiz oranlarını artırarak fiyat istikrarına bağlılık göstermek ve bu taahhüdü yerine getirmekti ki insanlar yatırım, istihdam ve ücret pazarlığı kararlarını fiyat istikrarının yeniden sağlanacağına dair bu taahhüdün ışığında alabilsin."

Eleştiriler ve Yanıt

Lagarde'ın kararına yönelik eleştiriler faiz artışının Avrupa'nın en üretken ve yenilikçi sektörlerini en sert biçimde vuracağı yönünde. Brüksel merkezli sivil toplum kuruluşu Positive Money Europe'ta araştırmacı olan Calvin Vella yazılı bir açıklama yaptı: "Bu tür bir karar enerji fiyatlarını düşürmeyecek. Buna karşın temiz enerji yatırımlarını daha pahalı hale getirerek, bu fiyatları kalıcı biçimde aşağı çekebilecek tek çözümü yavaşlatacak. Bu önemli, çünkü yenilenebilir enerji sadece bir iklim çözümü değil, aynı zamanda bir fiyat istikrarı çözümüdür."

Vella şunları da ekledi: "Borçlanma maliyetlerindeki artış, daha temiz sanayi kollarına yatırım yapmayı pahalılaştırarak Avrupa'nın rekabet gücünü de riske atıyor; bu da Avrupa'ya enerji güvenliği sağlama kapasitesini azaltıyor. Faiz artışı, ücretleri etkileyip istihdam olanaklarını azaltarak eşitsizliği de artırıyor."

Lagarde ise Avrupa ekonomisinin petrol ve gaz yerine yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak gibi önemli yapısal değişikliklerden fayda sağlayacağını belirtti. "Avro Bölgesi'nin büyüme potansiyelini artıracak ve fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak için enerji dönüşümünü hızlandıracak reformlar her zamankinden daha hayati" dedi.