Pentagon'dan NATO'ya 'kağıttan kaplan' çıkışı: Rutte krizi yumuşatmaya çalışıyor

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth'in Avrupalı müttefikleri "utanç verici" olarak tanımladığı sert saldırısını yumuşatmaya çalıştı. Hegseth, İran'daki savaşta ABD'ye yardım etmedikleri gerekçesiyle bu eleştiriyi yapmıştı.

Hegseth, Brüksel'deki NATO Savunma Bakanları Toplantısı'nda, Pentagon'un önümüzdeki 6 ay içinde Avrupa'daki ABD güçlerinin sayısını gözden geçireceğini bildirdi. "NATO 3.0" olarak tanımladığı planın ayrıntılarını açıklayan Hegseth, ülkelerin 2035 yılına kadar savunma harcamalarını GSYİH'lerinin yüzde 5'ine çıkarma yolunda olmamaları halinde, ABD'nin genel NATO bütçesine yaptığı katkıları azaltacağını müttefiklere iletti. Bu yeni harcama taahhüdü, geçen yılki zirvede ABD Başkanı Donald Trump'ın talebi üzerine kabul edilmişti.

Hegseth perşembe günü yaptığı açıklamada, "Yıllık NATO aidatlarımız, diğer ülkelerin savunma harcaması hedeflerine ulaşmasına bağlı olacak. Diğer müttefiklerin aciliyet duygusuyla harcama yapmadığı durumlarda, bizim de ödememiz gereken katkı payı düşecek," dedi. Bakan ayrıca, doğru rotada ilerlemeyen müttefikleri "yakın takibe" alacakları konusunda da uyardı.

Toplantı öncesinde NATO ülkeleri, Beyaz Saray'ın İran'daki çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptını onaylamasının ardından Trump yönetiminin tavrının yumuşayabileceğini umuyordu. Ancak Hegseth'in ittifakı bir "kağıttan kaplan" olarak nitelendirmesiyle uzlaşıya dair tüm umutlar suya düştü.

Pentagon şefi, katıldığı toplantıda İspanya, İtalya ve Fransa gibi ülkelerin İran savaşı kapsamında ABD ordusuna üslerini ve hava sahalarını açmayı reddetmesini "utanç verici" olarak değerlendirdi. Almanya ise ABD ordusuna Ramstein'daki üssüne tam erişim hakkı tanımış, ancak Almanya Başbakanı Frederic Merz'in savaşın arkasındaki stratejiyi "kötü düşünülmüş" olarak eleştirmesi üzerine Trump bu duruma içerledi. Trump, kendi sosyal medya platformunda Almanya'dan 5 bin ABD askerini çekeceğini duyurdu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Avrupa toplumuna yönelik benzer sert eleştirilerine paralel olarak Hegseth de Avrupa'nın iklim değişikliği ve toplumsal cinsiyet eşitliğine fazlasıyla odaklandığını söyledi ve yaşanan medeniyet çöküşünden göçü sorumlu tuttu. Hegseth, "Tanklar, savaş uçakları ve hava savunma sistemleri yerine; toplumsal cinsiyet eşitliği, iklim değişikliği ve savunmada kemer sıkma politikalarına odaklanıldı. Avrupa'nın sınırları ardına kadar açıldı, refah devletleri büyüdü, savunma bütçeleri çöktü. Bununla birlikte Avrupa'nın kendine ve medeniyetine olan inancı da yok oldu," ifadelerini kullandı.

Hegseth'in açıklamalarının ardından düzenlenen basın toplantısında Rutte, gazetecilere yaptığı açıklamada, Hegseth'in aslında müttefiklerin çabalarını artırdığını ve sadece 2025 yılında 90 milyar avronun üzerinde tarihi bir ek harcama yaptıklarını kabul ettiğini vurguladı.

Rutte, "Ancak yine de bazı müttefiklerin biraz geride kaldığını göreceksiniz; [Hegseth] bugün burada baskıyı canlı tutmaya çalıştı ve bu iyi bir şey. Bunu yaptığı için memnunum, çünkü birbirimize gerçekleri söylemeliyiz," dedi.

NATO yetkilileri ve üye devletler arasında, ABD'nin bu hamlelerinin Avrupa'yı İran konusundaki destek eksikliğinden dolayı cezalandırmak amacıyla tasarlandığına dair güçlü bir fikir birliği bulunuyor.

Edinilen bilgilere göre, ABD son haftalarda müttefiklerine, NATO'nun "Kuvvet Modeli" aracılığıyla savaş zamanında ittifakın kullanımına sunulan bir dizi askeri kabiliyete erişimi keseceğini bildirdi. Buna göre, B2 ve B-52 gibi ABD uzun menzilli bombardıman uçakları da dahil olmak üzere derin darbe kabiliyetleriyle bağlantılı her şey listeden çıkarılacak. Füze fırlatan denizaltılar ve uçak gemileri de dahil olmak üzere deniz unsurları da geri çekilerek diğer operasyon bölgelerine yönlendirilecek.

Rutte ise herhangi bir asker azaltma planının yapılandırılmış bir sürecin parçası olacağını; müttefikler ve Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı (SACEUR) dahil olmak üzere NATO askeri planlamacılarıyla tam bir istişare içinde yürütüleceğini belirtti.