Küresel Tahvil Faizleri Onlarca Yılın Zirvesinde

Küresel tahvil piyasalarında yaşanan sert satışlar, gelişmiş ekonomilerde borçlanma maliyetlerini onlarca yılın en yüksek seviyelerine taşıdı. ABD, Fransa, Almanya ve Japonya başta olmak üzere birçok ülkede yükselen tahvil faizleri, hanehalkı ve şirketlerin finansman koşullarını ağırlaştırırken kamu maliyesi üzerindeki baskıyı da artırıyor.

ABD ekonomisinden gelen güçlü büyüme ve yüksek enflasyon verileri, tahvil piyasalarındaki satış baskısını derinleştirdi. Yatırımcıların ABD Merkez Bankasının (Fed) sıkı para politikasını sürdüreceği beklentisiyle tahvillerden çıkışını hızlandırması, küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı.

ABD Tahvil Faizi 2002'den Bu Yana En Yüksek Seviyede

ABD Ticaret Bakanlığının açıkladığı ve beklentileri aşan ikinci çeyrek Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri ile enflasyonun Fed hedefinin üzerinde kaldığını gösteren ağustos ayı kişisel gelir ve tüketim harcamaları verileri, piyasalardaki endişeleri artırdı. ABD ekonomisinin ve tüketim harcamalarının güçlü seyrini koruması, Fed'in faizleri yüksek tutabileceği beklentisini güçlendirdi.

Bu gelişmelerin etkisiyle küresel borçlanma maliyetleri için temel gösterge kabul edilen ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,34'e çıkarak 2002'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD tahvil faizleri, yılın üçüncü çeyreğinde yaklaşık 90 baz puan yükselerek bu yüzyılın en büyük çeyreklik artışını kaydetti.

Yatırımcılar, Fed'in ay sonunda politika faizini artırmayı sürdüreceği beklentisiyle tahvil satışlarını hızlandırırken ekonomistler, ABD ekonomisinin aşırı ısınma sinyalleri verdiğine dikkat çekiyor. Piyasalarda gözler, işsizliğin yüzde 4,1 seviyesinde sabit kalmasının beklendiği eylül ayı istihdam raporuna çevrildi.

Faiz Giderleri Yatırımları Geride Bıraktı

Tahvil faizlerindeki yükseliş, konut ve araç kredileri başta olmak üzere ekonomideki borçlanma maliyetlerini de artırıyor. ABD'de en yaygın kullanılan 30 yıllık konut kredisi faiz oranı, 2025'in başından bu yana ilk kez yüzde 7 sınırını aştı.

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) verilerine göre, büyük ekonomilerin faiz giderleri, yapay zeka, savunma ve temiz enerji alanlarındaki küresel yatırımların her birini geride bıraktı. Tahvil piyasalarındaki kırılganlığın arkasında yalnızca ekonomik canlılık değil, artan borç yüküne ilişkin endişeler de bulunuyor.

ABD ile İran arasındaki gerilimin petrol fiyatlarını yükselterek enflasyonu tetikleme ihtimali, faizler üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırıyor. ABD'nin toplam borç yükünün 40 trilyon doları aşması ve Almanya hariç tüm G7 ekonomilerinde borç stokunun milli gelire oranının yüzde 100 ve üzerinde seyretmesi de piyasalardaki tedirginliği besliyor.

Yapay Zeka Yatırımları Tahvil Piyasasını Etkiliyor

Küresel tahvil faizlerindeki yükselişte yapay zeka yatırımlarındaki hızlı büyüme de etkili oluyor. Yapay zeka alanında faaliyet gösteren dünyanın en büyük beş teknoloji şirketi, veri merkezlerini finanse etmek amacıyla bu yıl 220 milyar dolarlık tahvil ihraç etti. Şirketlerin artan finansman ihtiyacı, tahvil piyasasında borçlanma talebini yükselterek faizler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Satış dalgası yalnızca ABD ile sınırlı kalmadı. İngiltere'nin 30 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 6'yı aşarak 1998'den bu yana ilk kez bu seviyenin üzerine çıktı. Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizleri 2002'den beri en yüksek seviyesine ulaşırken Japonya'da da onlarca yılın zirvesi görüldü.

"Tahvil Muhafızları" Hükümetleri Mali Disipline Zorluyor

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, tahvil piyasalarındaki endişelerin ABD ekonomisinin genel gücünü gölgelememesi gerektiğini savunuyor. ABD Hazinesi, borçlanma maliyetlerini sınırlamak amacıyla tahvil geri alımları yapacağını açıklasa da faizlerdeki yükseliş devam etti.

Uzmanlar, hükümetlerin harcamalarını ve borçlanma politikalarını yakından izleyen, mali disiplini sağlamak amacıyla daha yüksek getiri talep eden yatırımcılara, yani "tahvil muhafızlarına" dikkat çekiyor. Analistler, petrol fiyatlarında yaşanabilecek olası düşüşün kısa vadede piyasaları rahatlatabileceğini belirtiyor. Ancak uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin kalıcı biçimde gerilemesi için hükümetlerin borçları azaltmaya yönelik kararlı adımlar atması gerektiğini vurguluyor.

Avrupa'da Avro Üzerinde Değer Kaybı Baskısı

Küresel tahvil piyasalarındaki sıkışıklık, Avro Bölgesi'ndeki riskleri artırırken döviz piyasalarını da baskı altına alıyor. Avustralya merkezli KCM Trade'in Küresel Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, tahvil faizlerindeki sert yükselişin arkasında yüksek petrol fiyatları, kamu borç yükü ve yapay zeka sektörünün sermaye rekabetinin bulunduğunu belirtti.

Waterer, petrol fiyatlarında anlamlı bir düşüş yaşanmadığı veya ABD ile İran arasında uzlaşı sağlanmadığı sürece piyasalardaki sıkışıklığın devam edeceğini ifade etti.

ING FX Stratejisti Francesco Pesole ise Fransa'nın bütçe açıklamalarının ardından Fransa ile Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizleri arasındaki farkın 130 baz puana ulaştığına dikkat çekti. Mevcut bütçe planının yapısal açıkları gidermekte yetersiz kaldığını belirten Pesole, faiz farkının 150 baz puana kadar genişleyebileceğini öngördü.

Tahvil piyasasındaki oynaklığın avro üzerinde değer kaybı baskısı oluşturduğunu belirten Pesole, şu değerlendirmede bulundu: "Avro/dolar paritesi, şimdiye kadar dirençli kalmış olsa da getiri makasındaki genişleme ciddi aşağı yönlü riskler barındırıyor. Mali risk algısının artmasıyla avro, bu gelişmelere daha duyarlı hale gelecektir. Spreadlerin açılmaya devam etmesi durumunda paritenin 1,110 seviyelerine gerilemesi tamamen olasıdır."