İsrail Harem-i İbrahim'de Sinagog Planı: 4 Peygamber Kabri Hedef

Harem-i İbrahim Camisi'nin Önemi

Filistinli yetkililere göre siyonist İsrail yönetimi, işgal altındaki Batı Şeria'nın güneyindeki El Halil kentinde bulunan Harem-i İbrahim Camisi'ni tamamen sinagoga dönüştürmek için adımlar atıyor. Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı, İsrail'in 23 Haziran'da cami avlusundaki şemsiyeyi kaldırma girişimini, mekanın İslami kimliğine doğrudan müdahale olarak değerlendirdi.

Mescid-i Aksa'nın çevresi olarak kabul edilen Harem-i İbrahim Camisi, Mekke'deki Mescid-i Haram, Medine'deki Mescid-i Nebevi ve Mescid-i Aksa'dan sonra en kutsal dördüncü cami olarak kabul ediliyor. Caminin altındaki mağarada Hazreti İbrahim, Hazreti İshak, Hazreti Yakup ve Hazreti Yusuf ile eşlerinin kabirleri bulunuyor.

Statüko Değişikliği Endişesi

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan camideki statüko değişiklikleri Filistin'de endişe yaratıyor. Harem-i İbrahim Camisi Vakfı Müdürü Mutez Ebu Suneyne, İsrail'in bölgedeki gerilimi tırmandırma politikası izlediğini belirterek, şunları söyledi:
"İsrail, Harem-i İbrahim Camisi'nde yeni defakto durumlar dayatmak için siyasi şartları lehine kullanıyor. İsrailliler zamana karşı yarışıyor ve El Halil kentine ayak bastıklarından beri uğraştıkları camiyi Yahudileştirme planlarını hayata geçirmek için dünyanın içinde bulunduğu zor şartları istismar ediyor."

Suneyne, İsrail ordusunun camide ezan okunmasını engellediğini, El Halil Belediyesi tarafından sağlanan elektrik ve su gibi altyapı hizmetlerini de kontrol altına aldığını ifade etti. İsrail'in nihai hedefinin mekanın statüsünü değiştirmek olduğunu vurgulayan Suneyne, "Artan saldırılar ve ihlaller göz önüne alındığında, durum şu ki İsrail, Harem-i İbrahim Camisi'ni bir sinagoga dönüştürmeye çalışıyor. İsrail tüm bu uygulamalarla caminin İslami kimliğini ve ihtiva ettiği dini sembolleri silmeye çalışıyor. İsrail bunu yaparken bir yandan da Filistinlileri sürerek bölgenin demografik yapısını değiştirmeye çalışıyor." dedi.

1994 Katliamı ve Caminin Bölünmesi

Harem-i İbrahim Camisi, 1994 yılında 29 Filistinlinin hayatını kaybettiği katliamın ardından fiilen ikiye bölündü. Bu süreçte caminin %63'ü Yahudilere, %37'si Müslümanlara ait olacak şekilde ayrıldı.

Yetki Değişiklikleri ve Hebron Protokolü

1997 tarihli El Halil Protokolü uyarınca caminin yönetimi El Halil Belediyesi, Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı ile El Halil İmar Komitesi arasında paylaştırılmıştı. Ancak İsrail ordusuna bağlı Sivil İdare Yüksek Planlama Konseyi, Ocak 2026'da planlama yetkilerini belediyeden aldı. Bu kararın, belediyenin cami avlusunun üstünün kapatılması talebini reddetmesi üzerine inşaat ruhsatı sürecini kolaylaştırma gerekçesiyle alındığı bildirildi.

Sürecin siyasi ayağında ise İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, 16 Haziran 2026'da El Halil Anlaşması'nı feshettiklerini duyurdu. Kenti H1 ve H2 olarak ikiye bölen 1997 tarihli anlaşmanın iptalini "tarihi bir düzeltme" olarak savunan Smotrich, "Oslo Anlaşmaları'nın en saçma protokollerinden biri yıllardır yürürlükteydi. Bu protokol uyarınca Yahudi topluluğuna ve kutsal mekanlara ilişkin yetkiler El Halil Belediyesi'ne bağlıydı. Dün buna bir son verdik." ifadelerini kullandı.

H1 ve H2 Statüsü Tehdit Altında

İptal edilen anlaşma kapsamında H1 bölgesinde güvenlik ve idare Filistin yönetimine bırakılmıştı. H1 bölgesi yüzde 80'lik kısmı kapsamakta olup Filistin'in sivil ve güvenlik kontrolü altındadır. H2 bölgesi ise yüzde 20'lik kısmı kapsamakta; İsrail askeri kontrolü ve Filistin sivil kontrolü altında bulunmaktadır. Bu bölgede yaklaşık 33 bin 750 Filistinli ve 800 yerleşimci yaşamaktadır. Yerleşimcilerin kesin sayısı bilinmemektedir. Yaklaşık 500 İsrailli ve 30 binden fazla Filistinlinin yaşadığı H2 bölgesinde ise güvenlik İsrail ordusunun sorumluluğundaydı. İsrail'in son idari ve siyasi adımları, Harem-i İbrahim Camisi'nin statüsünün yanı sıra El Halil'deki mevcut düzenin de değiştirilmek istendiği yönündeki endişeleri artırdı.