Dünyanın En Eski Kehribarı 385 Milyon Yıllık

Bilim insanları, Çin'in kuzeybatısındaki Hujiersite Formasyonu'nda 385 milyon yıllık mikroskobik kehribar parçaları keşfetti. Bu parçalar, şimdiye kadar bulunan en eski kehribar örnekleri olarak kayıtlara geçti. Orta Devoniyen dönemine tarihlenen bu keşif, önceki en eski kehribar kaydını yaklaşık 65 milyon yıl geriye taşırken, ilk dinozorların ortaya çıkışından yaklaşık 150 milyon yıl öncesine uzanıyor.

Kehribarın Tarihi Yeniden Yazıldı

Kehribar, milyonlarca yıl boyunca sertleşerek fosilleşen ağaç reçinesinden oluşur. Bugüne kadar en eski kehribar örnekleri Geç Karbonifer dönemine ait kabul edilirken, Çin Bilimler Akademisi'nden paleontolog Cihang Luo liderliğindeki araştırma bu tarihi önemli ölçüde geriye çekti. Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, Çin'in uzak kuzeybatısındaki Hujiersite Formasyonu'nda bulunan kömür yatağından elde edilen örnekler yaklaşık 385 milyon yıl öncesine, yani Orta Devoniyen dönemine tarihleniyor. Bu tarih, önceki en eski kehribar kaydından yaklaşık 65 milyon yıl, ilk dinozorlardan ise yaklaşık 150 milyon yıl daha eski.

Tohumlu Bitkilerden Önce Reçine Üretebiliyorlardı

Araştırmanın ilk yazarı Cihang Luo, keşfin öneminin yalnızca daha eski bir kehribar bulunması olmadığını belirtti. Daha önce doğrulanmış en eski kehribar kayıtları tohumlu bitkilerle ilişkilendirilirken, yeni bulunan örnekler tohumlu bitkilerin henüz ortaya çıkıp çeşitlenmediği bir döneme ait. Bu durum, tohumsuz damarlı bitkilerin bile kimyasal açıdan gelişmiş terpenoid reçineler üretebildiğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bunun reçine biyosentezinin düşünüldüğünden çok daha erken evrimleştiğinin doğrudan fosil kanıtı olduğunu vurguluyor.

Bitkilerin Hayatta Kalmasını Sağlayan Önemli Bir Özellik

Bilim insanlarına göre reçine üretimi, ağaçların, odunsu dokuların, yaprakların ve derin kök sistemlerinin gelişimiyle birlikte erken dönem damarlı bitkilerin karasal yaşamda yayılmasını sağlayan en önemli evrimsel yeniliklerden biri olabilir. Araştırmacılar, böceklerin henüz bitkilerin başlıca otçulları haline gelmediği bu dönemde bile orman yangınları ve parazit mantarlar gibi çevresel tehditlerin reçine üretimini teşvik etmiş olabileceğini düşünüyor.

Kehribar Parçaları Mikroskobik Boyutta Bulundu

Keşfedilen örnekler, klasik kehribar parçaları gibi büyük ve altın renkli değildi. Araştırmacılar, Hujiersite Formasyonu'ndan çıkarılan 10 kilogram kömür içinde çapları yalnızca 0,1 ile 1,5 milimetre arasında değişen toplam 241 mikroskobik parça tespit etti. Parçalar son derece küçük olduğu için araştırmacılar ultraviyole ışık kullandı. UV ışığı altında çevresindeki kayaya göre floresans veren parçalar bu sayede fark edildi.

Gerçekten Kehribar Olup Olmadığı Test Edildi

Kayaların yaklaşık 385 milyon yıllık olduğu daha önce belirlenmişti. Ancak bilim insanları ilk aşamada bulunan maddelerin gerçekten kehribar olduğundan emin değildi. Araştırma ekibi önce parçaları yalnızca reçine benzeri organik madde olarak değerlendirdi. Daha sonra optik analizler, kızılötesi spektroskopisi ve kütle spektrometrisi gibi çeşitli testler uygulandı. Yapılan incelemeler sonucunda parçaların kozalaklı ağaç reçinelerine özgü kimyasal özellikler taşıdığı doğrulandı.

Tarih Öncesi Yaşam Hakkında Önemli Bilgiler Sunuyor

Kehribar yalnızca değerli bir taş olarak değil, aynı zamanda tarih öncesi yaşamın ayrıntılarını koruyan doğal bir kapsül olarak da büyük önem taşıyor. Fosilleşen reçine içerisinde polenler, bitki kalıntıları, omurgasız canlılar, hatta bazı sürüngenler ve küçük dinozorlara ait kalıntılar milyonlarca yıl boyunca korunabiliyor. Her ne kadar bu yeni keşfedilen parçalar mikroskobik boyutta olsa da araştırmacılar, bitkilerin evrimi ve erken kara ekosistemlerinin gelişimi hakkında önemli bilgiler sunduğunu belirtiyor.

Erken Dünya'nın Ekosistemine Işık Tutuyor

Araştırmacılara göre kehribar içeren kömür tabakaları, erken dönem damarlı bitkilerin bulunduğu nemli ve organik madde bakımından zengin bataklık ortamlarını yansıtıyor. Bu dönemde mantarlar ve kara eklembacaklıları yaşamını sürdürse de besin ağları daha sonraki ormanlara göre çok daha basit yapıdaydı. Bilim insanları, bu dönemin bitkilerin boylandığı, odunsu yapı geliştirdiği, daha derin kök sistemleri oluşturduğu ve kıtaların fiziksel yapısını değiştirmeye başladığı kritik bir evre olduğuna dikkat çekiyor.

Daha Eski Kehribarlar da Bulunabilir

Araştırmacılar, moleküler çalışmaların bitkilerin reçineyi oluşturan terpen bileşiklerini üretme genlerine Orta Devoniyen döneminden çok daha önce sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor. Bu nedenle daha eski kehribar örneklerinin henüz fark edilmemiş olabileceği düşünülüyor. Bilim insanlarına göre özellikle Erken Devoniyen dönemine ait organik madde bakımından zengin kömürler, kömürlü şeyller ve ince taneli tortul kayaçlar yeni keşifler için en umut verici bölgeler arasında yer alıyor. Araştırma ekibi, ultraviyole tarama yöntemlerinin dikkatli mikroskobik incelemeler, kızılötesi spektroskopisi ve organik jeokimyasal analizlerle birlikte kullanılması halinde gelecekte bundan da eski kehribar kayıtlarının ortaya çıkarılabileceğini ifade ediyor.