Yıllık İzin Hakkı: Kullanılmayan İzinler Yanar Mı?

Yaz sezonuyla birlikte yıllık izin maratonu devam ediyor. Çalışanlar izinlerini kullanırken, bazıları tüm izinlerini bitiremiyor. Peki kullanılmayan izinler ne oluyor? İşte özel sektör çalışanlarının izin haklarına dair 10 önemli madde.

1. Ne kadar izin hakkım var?

İşçilerin yıllık izin süresi, iş yerindeki kıdemlerine göre belirlenir. 1 yıldan 5 yıla kadar kıdemi olanlar 14 gün, 5 yıldan 15 yıla kadar olanlar 20 gün, 15 yıl ve üzeri kıdemi olanlar ise 26 gün izin hakkına sahiptir. 18 yaşından küçükler ve 50 yaşından büyükler her durumda en az 20 gün izin kullanabilir. İş sözleşmeleriyle bu süreler artırılabilir. İzinler, ilk bölümü 10 günden az olmamak kaydıyla bölünebilir.

2. Mazeret izinleri ve resmi tatiller yıllık izinden düşülür mü?

Mazeret izinleri yıllık izinden düşülemez. Evlilik veya birinci derece yakın vefatında 3 gün, eşin doğumunda 10 gün ücretli izin verilir. En az %70 engelli çocuğu olan işçilere de tedavi için yılda 10 güne kadar ücretli izin hakkı tanınır. Ayrıca, yıllık izin süresine denk gelen ulusal bayram ve genel tatiller izin süresinden sayılmaz.

3. Kullanılmayan izinler bir sonraki yıla devreder mi?

Evet, kullanılmayan yıllık izinler bir sonraki yıla veya başka bir döneme aktarılabilir. Ancak asıl kural, iznin hak edildiği yıl içinde kullanılmasıdır.

4. Kalan izinlerin parası çalışırken alınabilir mi?

Hayır, çalışırken kullanılmayan izinler için para ödenmesi mümkün değildir.

5. Kullanılmayan izinler yanar mı?

Hayır, yıllık izinler zaman aşımına uğramaz. İş akdi devam ettiği sürece izin hakkı saklı kalır. Kullanılmayan izinler ya sonraki dönemde kullandırılır ya da iş akdinin sona ermesinde ücreti ödenir.

6. İstifa eden işçiye izin parası ödenir mi?

Evet, iş akdi nasıl sona ererse ersin (istifa, işten çıkarma, ölüm vb.) kullanılmayan izin ücretinin ödenmesi gerekir. Ödeme, iş akdinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden yapılır. İşçinin ölümü halinde ödeme hak sahiplerine yapılır.

7. İzin ücreti nasıl hesaplanır?

Birikmiş izinlerin ücreti, son brüt ücret üzerinden hesaplanır. Hesaplamada SGK işsizlik ve işçi primleri, gelir ve damga vergisi kesintileri dikkate alınır. Ancak, ödemenin yapıldığı tarihteki prime esas kazanç tavanını aşan izin ücretinden prim kesintisi yapılmaz. Bazı işverenler tüm izin ücretinden kesinti yapmaktadır, bu yanlış bir uygulamadır.

8. İzin parası ödenmezse ne kadar sürede dava açılmalı?

Yıllık izin ücreti davası için zaman aşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır. Bu süre içinde yargı yoluna gidilmelidir.

9. Yıllık izin ücreti davasında ispat yükü kime aittir?

Yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverene aittir. İşveren, izinlerin kullanıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile kanıtlamalıdır.

10. İzin ücreti uyuşmazlıklarında nereye başvurulmalı?

İşçi, yıllık izin uyuşmazlıklarında öncelikle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabulucuya başvurmadan dava açılamaz.