Türkiye'de Sıcak Hava Dalgaları 75 Yılın Zirvesine Ulaştı

Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının şiddeti son yıllarda önemli ölçüde arttı. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacıları tarafından yapılan yeni bir çalışma, bu artışın boyutlarını gözler önüne serdi.

Araştırmanın Kapsamı ve Yöntemi

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ve meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırma, 1950-2025 dönemini kapsıyor. Çalışmada, Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunulan günlük maksimum sıcaklık verileri kullanıldı. Araştırmacılar, sıcak hava dalgalarının şiddetini değerlendirmek için Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId) kullandı.

Önemli Bulgular

Çalışma, Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının büyüklüğünde güçlü bir yükseliş eğilimi olduğunu ortaya koydu. 1970-1990 döneminde ortalama yaz sıcaklıkları 22-23 derece civarında seyrederken, 2000'li yılların başından itibaren bu değerler 24-25 dereceye yükseldi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü de yeni hafta için sıcaklık uyarısı yaptı. Özellikle 2024 yılında ortalama yaz sıcaklığı 26,1 derece ile araştırma dönemindeki en yüksek seviyeye ulaştı.

HWMId sonuçlarına göre, 2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü, 1980-2009 referans dönemine kıyasla 7 kattan fazla arttı. 2025 yılında ise bu artış daha da belirginleşerek referans dönemin yaklaşık 11 katına çıktı. Bu durum, her iki yılı da son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler haline getirdi.

2024 yazı ise farklı bir özellik taşıyor. Ortalama sıcaklığın rekor kırdığı bu yılda, sıcak hava dalgalarının şiddeti referans döneme göre tekil olarak yaklaşık %95, yıl genelinde ise %150 daha yüksek olmasına rağmen, en şiddetli sıcak hava dalgası yaşanmadı. Uzmanlar, bu durumun sıcak hava dalgalarının oluşumunun karmaşık ve doğrusal olmayan bir yapıya sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor.

Gelecek Projeksiyonları

Araştırmacılar, sıcak hava dalgalarının yalnızca şiddetinin değil, etkili oldukları gün sayısının da artacağını öngörüyor. Başka bir çalışmada, 1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de yılda ortalama 3-5 gün olan sıcak hava dalgası etkili gün sayısının gelecekte önemli ölçüde artacağı belirlendi. IPCC'nin kötümser senaryosuna göre:

• 2021-2050 döneminde: İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 gün, Antalya'da 18 gün, İzmir'de 23 gün.
• 2051-2080 döneminde: İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38 gün, Antalya ve Konya'da 40 gün, İzmir'de 53 gün.

Sonuç ve Öneriler

Çalışma, Türkiye ve Doğu Akdeniz'de iklim rejiminin temel özelliklerinde önemli bir değişime işaret ediyor. Bilim insanları, aşırı sıcakların daha iyi tahmin edilebilmesi için meteorolojik öngörü kapasitesinin geliştirilmesi ve sıcak hava dalgalarının etkilerine karşı uyum stratejilerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye'de gelecekte sıcak hava dalgalarının daha sık, daha uzun süreli ve daha şiddetli olması bekleniyor.

Araştırmalar şu işaretleri veriyor:

• Daha sıcak iklim: Türkiye önümüzdeki yıllarda daha sıcak bir iklimle karşı karşıya kalabilir.
• Daha sık: Aşırı sıcak olayları daha sık yaşanabilir.
• Daha uzun ve şiddetli: Aşırı sıcak olayları daha uzun süreli ve daha şiddetli olabilir.