Adli Süreçteki Çocuklar İçin Yeni Düzenleme: 10 Madde

Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Suça sürüklenen çocuklara ilişkin yeni düzenlemeler, ceza sürelerinden sosyal incelemeye, yönlendirme tedbirlerinden 18 yaş altına bıçak satış yasağına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

İşte 10 soruda yeni düzenlemenin detayları

1. "Suça sürüklenen çocuk" ibaresi ne oldu?

Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun çeşitli hükümlerinde yer alan "suça sürüklenen" ibaresi, "adli süreçteki" şeklinde değiştirildi.

2. Kamu davası açılması durumunda ne yapılacak?

Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.

3. 15-18 yaş arasındaki çocuklara verilecek cezalar nasıl olacak?

Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak.

4. Ateşli silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişiye nasıl bir ceza verilecek?

Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuğun silahı ele geçirmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.

5. Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için hangi tedbirler öngörülüyor?

Ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde "yönlendirme tedbirleri" belirlendi. Bu tedbirler şunlar:

• Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri
• Dijital risklerden korunma tedbiri
• Kitap ve kütüphane tedbiri
• Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri
• Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri

Tedbirlerin uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek direnç veya zorluklara karşı kolluktan yardım istenebilecek. Ayrıca tedbirlerin yerine getirilmesinde kurumların koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, il ve ilçelerde ise vali ve kaymakam tarafından sağlanacak.

6. Koruyucu ve destekleyici tedbirlerde koordinasyon nasıl sağlanacak?

Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yerine getirilmesinde kurumların koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, il ve ilçelerde ise vali ve kaymakam tarafından sağlanacak. Bu amaçla il ve ilçelerde sekretarya hizmetleri aile ve sosyal hizmetler il müdürlükleri tarafından yürütülecek.

7. Tedbir kararlarına uymayanlara hangi ceza verilecek?

Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kişi, fiil suç teşkil etse dahi ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi ile cezalandırılacak.

8. Sosyal inceleme kimlere uygulanacak?

Yapılan değişiklikle 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu olacak. Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi tarafından 15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması halinde, gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilecek.

9. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında neler olacak?

Adli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde, yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanacak. Ayrıca suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın az olması durumunda, zararın giderilmesi şartı aranmayabilecek.

10. Bıçak ve kesici alet satışına ilişkin düzenleme

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her tür bıçak ile diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerin, ruhsatlandırılan yerler dışında satışı ve sergilenmesi yasaklanacak. Ayrıca 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak kapsamında olacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek.

Yasaklara uymayanlara 5 bin lira, bıçak veya aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde 10 bin lira idari para cezası verilecek. İşletici veya sorumlunun durumu yetkili makamlara bildirmemesi halinde de 5 bin lira idari para cezası uygulanacak. Kabahatin konusunu oluşturan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilecek.