RTÜK'ün ATV Cezası ve Sosyal Medya Denetimi Çelişkisi

RTÜK, ATV'ye 8 Milyonluk Ceza Kesti

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), 11 Haziran 2026 tarihli toplantısında ATV'de yayınlanan "Esra Erol'da" programına, çocukların ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar verebileceği gerekçesiyle yaklaşık 8 milyon TL idari para cezası uyguladı. Ceza, yayıncı kuruluşa tebliğ edilen resmi yazıyla bildirildi. Bu karar, çocuk koruma politikasının yalnızca televizyona yönelik işletildiği eleştirilerini güçlendirdi.

Çocuklar Aslında Hangi Ekranın Başında?

RTÜK'ün kendi araştırması, çocukların ve gençlerin artık ağırlıklı olarak televizyon değil, telefon ekranı karşısında olduğunu ortaya koyuyor. RTÜK'ün 26 ilde 7 bin 511 gençle yaptığı 2025 tarihli "Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması"na göre, 15-21 yaş grubu günde ortalama 3 saat 24 dakikasını sosyal medyada, yalnızca 40 dakikasını televizyonda geçiriyor. TÜİK'in 2024 yılına ait "Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması" ise 6-15 yaş grubunda internet kullanımının yüzde 91,3'e ulaştığını, sosyal medya kullanımının yüzde 66,1, dijital oyun oynama oranının ise yüzde 74 olduğunu gösteriyor.

Karşılaştırma yapıldığında ortaya şöyle bir tablo çıkıyor:

• Televizyon: Gençler günde yaklaşık 40 dakika izliyor. RTÜK, yayınları mikroskopla denetliyor, son 5 yılda çocuk koruması kapsamında 454 yaptırım ve yaklaşık 345 milyon TL ceza uyguladı.
• Sosyal medya: Gençler günde 3 saat 24 dakika vakit harcıyor. Ancak bu mecralarda RTÜK'ün doğrudan yaptırımı bulunmuyor; denetim daha çok şikayet ve operasyon sonrası işliyor.

Netflix ve HBO Gibi Platformlar Neden Aynı Ölçüde Denetlenmiyor?

Netflix, HBO Max ve Disney+ gibi isteğe bağlı yayın (VoD) hizmetleri, 6112 sayılı Kanun'un 29/A maddesi ve 2019 tarihli yönetmelik gereği RTÜK lisansına ve denetimine tabi. Yani RTÜK'ün bu platformlara da aynı "çocuk ve gencin gelişimi" ölçütüyle müdahale etme yetkisi bulunuyor. Ancak kamuoyunda, bu yetkinin televizyona uygulandığı kadar sık ve şiddetli kullanılmadığı tartışılıyor.

YouTube ve TikTok RTÜK Denetiminin Kapsamında Değil

YouTube, TikTok, X ve Instagram gibi kullanıcı türevli içerik (UGC) platformları ise RTÜK'ün doğrudan yaptırım rejiminin dışında. Bu mecraların yükümlülükleri 5651 sayılı Kanun ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ekseninde yürütülüyor. Örneğin, 7,5 milyon aboneli "Minecraft Parodileri" kanalı, çocukları şiddete teşvik ettiği gerekçesiyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın talebiyle erişime kapatıldı; ancak bu karar RTÜK yaptırımı değil, savcılık-BTK hattından gelen bir tedbirdi.

Uzmanlar Ne Diyor?

Bilişim uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, platformların küresel yapıları nedeniyle kendi kurallarını kendilerinin belirlediğini, kamu otoritesinin ise çoğunlukla zarar oluştuktan sonra harekete geçtiğini vurguladı. Kırık, "Bu platformlar özellikle gençleri ve çocukları yanlış yönlendirebilir. Televizyon kanalları nasıl denetime tabiyse aynı şekilde bu platformların da denetlenmesi gerekir. Burada amaç Türk aile yapısının bozulması. Aile yapısı bozulursa toplum bozulur, toplum bozulursa ciddi sıkıntılar yaşanır" ifadelerini kullandı.

Dünyada Dijital Platform Denetimi Nasıl Uygulanıyor?

Dijital platformların denetlenmesinin bir imkansızlık olmadığı dünya örnekleriyle ortada:

• Avrupa Birliği: Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında platformlara küresel cironun yüzde 6'sına kadar ceza kesilebiliyor. Avrupa Komisyonu, Aralık 2025'te X platformuna 120 milyon avro ceza uyguladı.
• Avustralya: 10 Aralık 2025'te yürürlüğe giren yasayla 16 yaşından küçüklerin sosyal medya hesabı tutması yasaklandı. Makul tedbirleri almayan şirketlere mahkeme kararıyla 54,6 milyon Avustralya dolarına kadar ceza verilebiliyor.
• Fransa: Düzenleyici kurum ARCOM, basit yaş beyanını yetersiz bularak platformlara teknik yaş doğrulama sistemi kurma zorunluluğu getirdi.
• İngiltere: Ofcom, 2023 tarihli Çevrimiçi Güvenlik Yasası ile yetki alanını internete genişletti; ihlal halinde 18 milyon sterlin veya küresel cironun yüzde 10'una kadar ceza uygulanabiliyor.

Sonuç: Denetim En Büyük Riskin Olduğu Yere Yönelmeli

RTÜK'ün ATV'ye kestiği ceza, çocuğu koruma iddiasının yasal bir örneği olarak kayda geçti. Ancak aynı "gelişim" ölçütünün çocuğun gerçekten vakit geçirdiği dijital mecralarda da uygulanması gerektiği ortada. Yanıt bekleyen soru şu: RTÜK, kendi lisansladığı Netflix ve HBO gibi platformlara aynı ölçütü uygulayacak mı? YouTube ve TikTok gibi mecralar için BTK ile birlikte ortak, ölçülebilir ve şeffaf bir denetim mimarisi kurulacak mı?