Rekabet Kurumu İlaç Karteli: 17 Firmaya 245 Milyon TL Ceza

Rekabet Kurumu'nun İlaç Raporu Yayımlandı

Rekabet Kurumu, geçen yıl sonunda 17 ilaç firmasına uyguladığı 245 milyon liralık idari para cezasının gerekçelerini ortaya koyan İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu'nu tamamlayarak kamuoyuyla paylaştı. Raporda, ilaç firmalarının eczanelerle yaptığı ikili anlaşmalar, eşdeğer ilaçların piyasaya sunumunu engelleyici faaliyetleri ve çalışan ayartmama taahhütleri gibi çeşitli rekabet ihlalleri ayrıntılı biçimde anlatıldı.

İhlaller Neler?

Hazırlanan raporda, ilaç sektöründeki kartelleşme eğilimlerine dikkat çekilirken, firmaların özellikle şu alanlarda rekabet mevzuatına aykırı davrandığı belirtildi:

• Eczane anlaşmaları: Firmaların eczanelerle yaptığı gizli anlaşmalar pazar rekabetini olumsuz etkiledi.
• Eşdeğer ilaç engelleme: Yeni jenerik ilaçların piyasaya çıkışını zorlaştırıcı faaliyetler yürütüldü.
• Çalışan ayartmama: Firmalar arasında personel transferini önleyen anlaşmalar yapıldı.

Pazar Verileri ve Türkiye'nin Konumu

Raporda, küresel ilaç pazarının 2 trilyon dolara ulaştığı; Türkiye ilaç pazarının ise 2025'te 479 milyar lira seviyesine yükseldiği aktarıldı. Türkiye, pazar büyüklüğü bakımından dünyada 19'uncu sırada yer alırken, ilaç geliştirme amacıyla Ar-Ge'ye 540 milyon dolar harcandığı kaydedildi.

Eşdeğer İlaç Üreticilerinin Karşılaştığı Sorunlar

Raporda, fiyatı daha uygun ve muadil ilaçlarla aynı işlevi gören eşdeğer ilaç üreticilerinin yaşadığı güçlüklere de yer verildi. Referans (patentli ana ilaç) üreticilerinin, aynı molekül için çok sayıda ikincil patent alması, eşdeğer ilaçların pazara girişinde ciddi bir engel oluşturuyor. Ayrıca, patent koruma kapsamı ve etkinliği dikkate alınmaksızın gönderilen ihtarnameler ve dava açma tehditleri, pazar girişini zorlaştıran unsurlar arasında sayıldı. Bunlara ek olarak, eşdeğer ilaç üreticilerine getirilen ticari üretim yapma zorunluluğunun, pazara girişi 8-10 hafta kadar geciktirdiği tespit edildi.

SGK Geri Ödemesi ve Eczane Kanalı

Türkiye'de ilaç harcamalarının miktar bakımından yüzde 95'inin, değer bakımından ise yüzde 85'inden fazlasının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılandığı belirtildi. Toplam pazarda ortalama kutu ilaç bedeli 164 TL olarak hesaplandı. Türkiye genelinde 30 bin eczane faaliyet gösterirken, ilaç pazarının yüzde 83,8'i eczane kanalıyla, geri kalanı ise hastane kanalıyla oluşuyor.

Raporda ayrıca, eczaneler adına internet üzerinden ilaç satışı yapılamayacağı, hastaları belirli bir eczaneye yönlendirmek için aracı veya simsar kullanılamayacağı ifade edildi. Bu kurala aykırı davranışlarda 5 bin TL ile 50 bin TL arasında idari para cezası uygulanacağı, tekrar halinde cezanın iki katına çıkarılacağı kaydedildi.

Referans Fiyatlandırma Sistemi

2004 yılından bu yana uygulanan referans fiyatlandırma sistemi kapsamında, Sağlık Bakanlığı'nca Avrupa Birliği üyeleri arasından en az 5, en fazla 10 ülke referans ülke olarak belirleniyor. Şu an itibarıyla referans ülkeler Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan'dır. Bu ülkeler arasından ilacın satış fiyatının en düşük olduğu ülkedeki fiyat, gerçek kaynak fiyat olarak kabul ediliyor.