İşveren Çalışanlarını Zorla Ücretsiz İzne Çıkarabilir Mi?

Ücretsiz izin, işçinin çalışmadığı ve ücrete hak kazanmadığı bir dönemdir. İş Kanunu kapsamında düzenlenen bu izin türünde geçen süreler, Yargıtay'ın 2012 tarihli kararına göre kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz.

İşçinin Rızası Olmadan Ücretsiz İzin Mümkün mü?

İş sözleşmesinde işçinin zorla ücretsiz izne çıkarılması esaslı bir değişikliktir. Bu tür değişiklikler ancak işçinin yazılı rızası ile gerçekleştirilebilir. Eğer işçi herhangi bir onay vermeden ücretsiz izne gönderilmişse, işçi İş Kanunu'nun 24/2-f maddesine dayanarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

İşverenin Zorla Ücretsiz İzne Göndermesinin Sonuçları

İşverenin bu uygulamasının iki sonucu vardır:

• İşçi teklifi kabul eder, ücretsiz izin kullanır ve süre sonunda işe döner.
• İşçi teklifi kabul etmezse, noter aracılığıyla işverene ihtarname göndererek ücretsiz izni kabul etmediğini ve uygulamanın fesih sayılacağını bildirir. İşveren buna rağmen işçiyi izne çıkarırsa, işçi iş mahkemesinde haklarını arayabilir.

Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre (örneğin 02/12/2015 tarihli, 2014/22908 Esas, 2015/34195 Karar sayılı karar), işçinin rızası olmadan uygulanan ücretsiz izin, işveren tarafından yapılmış bir fesih olarak kabul edilir. Bu durumda işçi, kıdem ve ihbar tazminatı gibi feshe bağlı haklarını talep edebilir. Ayrıca işe iade davası da açabilir.

İstisna: İşletmesel Zorunluluk ve Son Çare İlkesi

Yargıtay, bazı durumlarda işverenin ücretsiz izin uygulamasını geçerli fesih olarak değerlendirebilmektedir. Örneğin, işletmesel zorunluluklar ve feshin son çare olması halinde, işverenin iş sözleşmesini feshi geçerli sayılmıştır (Yargıtay 2015/29258 Esas, 2015/30748 Karar). Bu kararda, işçiye başka işlerde çalışma teklif edilmesi ve işçinin bunları kabul etmemesi, ardından olası bir iş artışı için ücretsiz izin teklif edilmesi gibi durumlar dikkate alınmıştır.