12. Yargı Paketi TBMM Adalet Komisyonu'nda Kabul Edildi

TBMM Adalet Komisyonu, kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni kabul etti. Paket, birçok kanunda kapsamlı değişiklikler içeriyor.

İcra ve İflas Kanunu'nda Yapılan Düzenlemeler

Yeni düzenlemeyle, idare tarafından yerine getirilmesi gereken ilamlar için alacaklı veya vekilinin banka hesap numarasını bildirerek başvurması halinde, en geç bir ay içinde ödeme yapılmazsa ilamlı icra takibi başlatılabilecek. Ancak bu başvuru yapılmadan doğrudan icra yoluna gidilemeyecek.

Miras yoluyla edinilen ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde, birinci artırma sadece malik mirasçılar arasında yapılacak ve bu usul bir defaya mahsus uygulanacak.

Elektronik satış portalındaki ilanlarda, tekliflerin muhammen kıymetin belirli oranlarını geçmesi gerektiği, ihale bedelinin yatırılmaması halinde teminatın iade edilmeyeceği ve idari para cezası uygulanacağı gibi hususlara yer verilecek.

Noterlik Kanunu Değişiklikleri

Noterlik evrak ve defterleri, mahkeme, sulh ceza hakimliği ve cumhuriyet başsavcılıklarınca veya resmi dairelerce incelenebilecek. Evrak aslının istenmesi durumunda noter, onaylı örneğini saklayarak aslını gönderecek. Onaylı örnek talep edilmesi halinde ise noter, evrakı elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imzayla imzalayarak iletecek. Bu işlemler için herhangi bir ücret alınmayacak.

Danıştay Kanunu'nda Değişiklik

Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik süre, 23 Temmuz 2026'dan 23 Temmuz 2030'a uzatıldı. Ayrıca, boşalan her iki üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulaması da 2030 yılına kadar askıya alındı.

İdare Mahkemelerinde Tek Hakimle Görülecek Davalar

İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletildi. Buna göre, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlem iptal ve tam yargı davaları, öğrenci disiplin ve not işlemleri, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin işlemleri ve uyarma cezası ile meslek kuruluşu disiplin cezaları gibi davalar tek hakim tarafından karara bağlanacak. Vergi mahkemelerinde de 486 bin lirayı aşmayan davalar tek hakimle görülecek.

İdari Yargılama Usulü'nde Değişiklikler

Bölge idare mahkemeleri, istinaf incelemesinde ilk derece kararını hukuka uygun bulur ancak gerekçesini doğru bulmazsa, gerekçeyi değiştirerek başvurunun reddine karar verebilecek. Ayrıca, belirli usul hataları durumunda istinaf başvurusunun kabulü ile dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilecek. Ancak bölge idare mahkemesi, keşif veya bilirkişi eksikliğini kendisi giderebilecek.

Temyizle ilgili olarak, belirlenen davalar dışında bölge idare mahkemesinin istinafta verdiği kararlar 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilecek. Ancak tek hakimle görülen davalar, Çiftçi Mallarının Korunması Kanunu, Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Kanunu ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'ndan kaynaklanan davalar ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kararlar temyiz edilemeyecek. Ayrıca, konusu 270 bin lirayı aşıp 920 bin lirayı aşmayan vergi davaları ve tam yargı davalarındaki istinaf sonrası temyiz hükmü yürürlükten kaldırıldı.

Adli Tıp Kurumu Kanunu'nda Değişiklik

Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyelerine atanmak için tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora şartı getirildi. Görev süresi 4 yıl olarak belirlendi.

Hakim ve Savcı Yardımcılarının Eğitimi

Anayasa Mahkemesi iptal kararları doğrultusunda, adli ve idari yargı hakim ve savcı yardımcılarına çeşitli hukuk alanlarında eğitim verilecek. Yazılı sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sözlü sınavda ise mesleki yeterlilik, hukuki kavrama yeteneği, Türkçe kullanımı gibi kriterler dikkate alınacak.

Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara uyarma cezası verilecek.

Taşınmaz Satışlarına İlişkin Düzenlemeler

Vesayet altındaki kişilerin taşınmaz satışları, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne entegre elektronik satış portalında açık artırmayla yapılacak ve ihale vesayet makamının onamasıyla kesinleşecek. Onama kararı 10 gün içinde verilecek. Taşınırlar için de benzer usul uygulanacak ancak değerli şeyler hariç tutulacak. Bu hükümler düzenlemenin yayımından 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

Kanuni Faiz Oranında Değişiklik

Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında faiz ödenmesi gereken hallerde, sözleşmede belirlenmemişse faiz oranı, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i olarak belirlendi. Yılın ikinci yarısında ise 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde 80'i geçerli olacak.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda Değişiklikler

Genetik İnceleme Sonuçlarının Gizliliği

Genetik inceleme sonuçları, kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Bu bilgiler, belirli durumlarda derhal, aksi halde mahkeme kararının kesinleşmesinden 20 yıl sonra cumhuriyet savcısı huzurunda yok edilecek. İlgili kişi, haklı nedenle bilgilerinin silinmesini talep edebilecek. Kayıtlar, soruşturma veya kovuşturma kapsamında mahkeme, hakim veya cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilecek.

Bilgisayar Arama ve El Koyma

Suç soruşturmasında, kuvvetli şüphe ve başka delil elde etme imkanı yoksa, hakim veya gecikmesinde sakınca olan hallerde cumhuriyet savcısı kararıyla bilgisayar araması yapılabilecek. Cumhuriyet savcısının kararı 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Onaylanmaması halinde elde edilen kopya ve çözüm metinleri derhal imha edilecek. El koyma işleminde verilerin yedeği alınacak ve şüpheliye verilecek. Veriler, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya mahkeme kararının kesinleşmesinden 15 yıl sonra yok edilecek.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Sanığa verilen cezanın 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması halinde, belirli şartlarla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek. Sanık 5 yıl denetime tabi tutulacak. Denetim süresinde kasıtlı suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşecek. Aksi halde hüküm açıklanacak. HAGB kararları özel bir sisteme kaydedilecek. Bu düzenleme işkence ve eziyet suçları ile 17. madde kapsamındaki kötü muamele suçlarında uygulanmayacak.

Kaçak Sanık Yargılaması

Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak sorgusu yapılmamışsa mahkumiyet kararı verilemeyecek. Kaçak sanık, savunma hakkını kullanmak isterse yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına İtiraz Yetkisi

Yargıtay ceza dairelerinin bazı kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek. Sanık lehine itirazda süre sınırı yok.

Türk Borçlar Kanunu'nda Tazminat Düzenlemesi

Çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma tazminatlarında, kazancın bilindiği dönem için haksız fiil tarihinden, bilinemediği dönem için karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek. Ön ödemeler, ödeme tarihine göre tazminattan oransal olarak mahsup edilecek.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda Değişiklikler

Belirsiz alacak davası düzenlemesi yürürlükten kaldırıldı. Alacağın bir kısmının dava edilmesi durumunda, talep bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sonuna kadar artırılabilecek.

Duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek, zorunlu hallerde hakim gerekçeli olarak daha uzun süre belirleyebilecek. Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılanlar için elle atılan imza hükümleri uygulanmayacak.

Birleştirme kararlarına karşı sadece istinaf yoluna başvurulabilecek. Ayırma kararlarına karşı istinaf, bölge adliye mahkemelerinin birleştirme/ayırma kararlarına karşı ise temyiz yoluna hükümle birlikte gidilebilecek.

Bölge adliye mahkemesinin istinaf sonucu verdiği kararlar, parasal sınırın üzerinde ise temyiz edilebilecek.

Geçiş Hükümleri

Yeni düzenlemelerin birçoğu, yürürlük tarihinden sonraki işlemlere uygulanacak. Daha önce başlatılan açık artırmalar, açılan davalar ve verilen kararlar için eski hükümler geçerli olacak.

IBAN Düzenlemesi ve Dolandırıcılık Suçunda Ceza İndirimi

Komisyonda AK Parti ve MHP'nin önergesiyle teklife eklenen maddeyle, Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine yeni bir fıkra eklendi. Buna göre, dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirak, yalnızca banka hesabı veya ödeme aracı bilgilerini başkasına vermek suretiyle olmuşsa, verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel, konuya ilişkin açıklamasında, "Düzenleme, dolandırıcılık suçunu planlayan, organize eden veya esas menfaati sağlayan kişiler bakımından herhangi bir değişiklik öngörmemektedir. Organize dolandırıcılıkla mücadelede en küçük bir geri adım söz konusu değildir." ifadelerini kullandı. Yüksel, düzenlemenin yalnızca suça katkısı sınırlı olan kişiler için daha ölçülü bir değerlendirme sağladığını belirtti. Ayrıca, etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanmak isteyen hükümlülere mağdurun zararını 6 ay içinde giderme imkanı tanındı.