İnkaya'da 86 Bin Yıllık İzler Yeni Yöntemlerle İnceleniyor

Çanakkale'nin Çan ilçesindeki İnkaya Mağarası'nda yürütülen arkeolojik kazılarda bu yıl uygulanacak yeni bilimsel yöntemlerle Paleolitik Çağ'a ilişkin önemli bulgulara ulaşılması hedefleniyor.

Batı Anadolu'da keşfedilen ilk Paleolitik dönem mağarası olan İnkaya Mağarası, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. İsmail Özer başkanlığındaki ekip tarafından kazılmaktadır. Kazılar 10. sezonunda devam etmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izniyle, Cumhurbaşkanlığı kararı kapsamındaki kazılarda bugüne kadar Orta Paleolitik Dönem'in sonu ile Üst Paleolitik Dönem'in başına tarihlenen 35 bini aşkın çakmak taşı ve bazalttan yontulmuş taş alet ve bunlara ait parçalar gün yüzüne çıkarıldı.

Araştırmalar, mağaranın yaklaşık 86 bin ila 22 bin 500 yıl önce insanlar tarafından kullanıldığını ortaya koymaktadır. Bölgenin zengin su kaynakları, taş ham maddesi ve besin olanakları sayesinde uzun süre yaşam alanı olarak tercih edildiği anlaşılmaktadır.

Bu yıl ilk kez jeofizik yer altı görüntüleme, termal drone, çevresel DNA (eDNA) ve optik tarihlendirme yöntemleri birlikte kullanılacak. Ayrıca RGB ve termal drone ile alanın üç boyutlu haritalandırılması, çevresel DNA analizleriyle bölgenin paleoekolojisinin belirlenmesi ve optik uyarmalı lüminesans (OSL) analizleriyle yeni kazı alanlarının tarihlendirilmesi çalışmaları da yapılacak.

Kazı Başkanı Prof. Dr. İsmail Özer, bu yıl çalışmaların mağaranın üç farklı bölümünde yürütüleceğini, 2026 yılında ise en az 3 farklı alanda kazı yapılmasının planlandığını belirtti. Özer, özellikle mağaranın batısındaki atölye alanına odaklanacaklarını ifade ederek şöyle konuştu: "Kazılar ağırlıklı olarak mağaranın ana bölümünün batısındaki atölye alanında sürdürülecek. Bu mağara insanlarının üretim faaliyetlerini büyük oranda gerçekleştirdikleri ve sonrasında terk ettikleri bir alan. Şimdilik kalınlığı 3,5 metreyi aşan bir dolguya sahip. Bu alanda biriken atık toprak nedeniyle ağzı kapanan giriş açılmaya başlandı."

Özer, ayrıca bu sezon kazılara eşlik edecek yöntemler hakkında şunları kaydetti: "Bu sezon kazılara jeofizik yöntemlerle yer altının görüntülenmesi, RGB ve termal drone ile alanın üç boyutlu haritalandırılması, çevresel DNA (eDNA) analizleriyle bölgenin paleoekolojisinin belirlenmesi ve optik uyarmalı lüminesans (OSL) analizleriyle yeni kazı alanlarının tarihlendirilmesi çalışmaları da eşlik edecek. Bu yıl gerçekleştireceğimiz bilimsel çalışmalar sayesinde kazının seyrini değiştirecek önemli bulgulara ulaşmayı hedefliyoruz."

İnkaya Mağarası'nda elde edilen buluntuların Türkiye'deki diğer Paleolitik mağara kazılarından farklı özellikler taşıdığına dikkati çeken Özer, bunların Balkan Paleolitiğiyle ilişkili olabileceğini ve Anadolu ile Balkanlar arasındaki tarih öncesi insan hareketlerine ışık tutmasının beklendiğini sözlerine ekledi.