Fetih Camii'ndeki Tarihi İsa Freski Gün Yüzünde

Erzurum'un Yakutiye ilçesinde bulunan ve halk arasında "Erzurum'un Ayasofyası" olarak anılan Fetih Camii, kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından yeniden dikkatleri üzerine çekiyor. 19. yüzyılın ortalarında Rum Ortodoks kilisesi olarak inşa edilen tarihi yapı, 1997 yılında camiye dönüştürülerek ibadete açılmıştı.

2024 yılında başlatılan restorasyon sürecinde, üzeri yıllar önce kapatılan Hazreti İsa freski yeniden gün yüzüne çıkarıldı. Orta nefin üst örtüsünün merkezinde yer alan Pantokrator (Evrenin Hakimi) tasviri ile dört İncil yazarı Matta, Markos, Luka ve Yuhanna'nın betimleri, uzman restoratörlerin titiz çalışmasıyla koruma altına alındı.

Restorasyon 2026'da Tamamlandı

Tarihi yapı, dönemin Erzurum Valisi ve şimdiki İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi himayesinde başlatılan çalışmalarla yeniden ayağa kaldırıldı. Erzurum Rölöve ve Anıtlar Bölge Müdürlüğü denetiminde yürütülen restorasyon kapsamında deprem güçlendirmesi, drenaj ve taş onarımları yapıldı. Kadınlar mahfiline açılan iki tarihi giriş kapısı ve geçiş yolları da ortaya çıkarıldı.

Restorasyon çalışmaları 2026 yılında tamamlanırken, Fetih Camii Temmuz ayında İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve il protokolünün katıldığı törenle dualarla yeniden ibadete açıldı.

Fresk Namaz Vakitlerinde Perdeyle Kapatılıyor

Restorasyonla ortaya çıkarılan tarihi fresk, namaz vakitlerinde özel perde sistemiyle kapatılırken, ibadet saatleri dışında ziyaretçilerin görebilmesi için açık tutuluyor. Fetih Camii'nin müezzini Ahmet Sümer, bu uygulamayı şöyle anlattı:

"Tavanda Hazreti İsa'nın resmi var. O resmi namaz vakitlerinde perdemiz vasıtasıyla kapatıyoruz, namaz dışında açıyoruz. Çünkü turistler gelip ziyaret ettiği için."

Yekpare Cam Minber Dikkat Çekiyor

Fetih Camii'nin içinde yer alan yekpare camdan oyularak hazırlanan minber, özel işçiliğiyle öne çıkıyor. Yapıda mihrap ve vaaz kürsüsü gibi İslami unsurlar da bulunuyor. Minaresi bulunmayan cami, klasik cami mimarisinden ayrışıyor.

Akademisyenden Tarihi Değerlendirme

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Demet Okuyucu, yapının tarihçesine ilişkin şunları söyledi:

"Bu yapı orijinalinde bir Rum kilisesi. Tarih olarak 1850'li yıllara tarihlendiriliyor. Yani 19. yüzyıla ait bir Rum Ortodoks kilisesi. 1977 yılında tescillenen yapı, 1997 yılında cami olarak ibadete açılıyor. Daha sonra 2024 yılında başlayan kapsamlı bir restorasyon çalışması sonucunda 2026 yılında yapıyı tekrardan ibadete ve ziyarete açtık."

Fresk hakkında da bilgi veren Okuyucu, "Burada Pantokrator dediğimiz bir tiplemeyle Hazreti İsa'nın betimlendiğini görüyoruz. Kelime anlamı 'Evrenin Hakimi' demek. Tam boy halinde bir İsa betimi var. Etrafında da Matta, Markos, Luka ve Yuhanna'nın betimleri bulunmakta." dedi.

Restorasyon öncesinde yapının kondisyonunun oldukça kötü olduğunu ifade eden Okuyucu, "Ağustos ayında da İstanbul'daki Ayasofya'nın camiye dönüştürüldüğü tarihte güzel bir tesadüfle Erzurum'daki Fetih Camii'ni ibadete ve ziyarete açmış bulunduk." şeklinde konuştu.

Ziyaretçilerden Yoğun İlgi

Camiyi ziyaret eden Erva Çam, "Çok güzel resimler gördüm, çok duygulandım. Annemle gelip namaz kıldım. Devletimize çok teşekkür ederim." dedi. Asel Çam ise "Duvarda ve tavanda gördüğüm resimlerden çok etkilendim. Burayı herkese tavsiye ederim." ifadelerini kullandı.