DSÖ ve IARC 2026 Kanser Raporu: 20,6 Milyon Yeni Vaka

Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen kanser hastalığına ilişkin küresel tablo giderek ağırlaşıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) iş birliğiyle hazırlanan "2026 Küresel Kanser Durum Raporu" yayımlandı. Rapora göre, kanser her yıl tahmini 20,6 milyon yeni vaka ve yaklaşık 10 milyon can kaybına yol açarak, kalp-damar hastalıklarının ardından dünyada ikinci en büyük ölüm nedeni olmaya devam ediyor. Uzmanlar, bu artış eğilimini tersine çevirmek için tıbbi tedavilerin yanı sıra hastaların yaşam deneyimlerine odaklanan insan merkezli bir sistem değişikliği gerektiğini vurguluyor.

Gelir Seviyesi Ölüm Kalım Çizgisi Haline Geldi

Raporda en çarpıcı bölümlerden biri, ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyleri ile kanserden hayatta kalma oranları arasındaki devasa uçurum. Küresel ölçekte kanseri önleme, erken teşhis, nitelikli tedavi ve palyatif bakıma erişimde korkunç bir eşitsizlik yaşandığı vurgulanıyor. Sosyo-ekonomik analizlere göre:

Yüksek gelirli ülkelerde meme kanseri teşhisi konulan kadınların 5 yıl boyunca hayatta kalma oranı %87 seviyesindeyken, düşük gelirli ülkelerde bu oran trajik bir şekilde %42 civarına geriliyor.

Daha da önemlisi, dünya genelindeki ülkelerin 3'te 1'inden daha azında kanser tedavisi ve bakımı evrensel sağlık sigortası paketleri kapsamında vatandaşa ücretsiz ya da destekli olarak sunuluyor.

Avrupa ve Asya'da Orantısız Kanser Yükü

Kanser yükünün coğrafi dağılımı da dikkat çekici. Asya kıtası, tüm dünyadaki kanser vakalarının %50,7'sini ve kanser kaynaklı ölümlerin %56,5'ini tek başına sırtlayarak en büyük paya sahip.

Avrupa kıtası ise dünya nüfusunun yalnızca %9'una ev sahipliği yapmasına rağmen, küresel kanser vakalarının %21'ini ve ölümlerin %20'sini barındırıyor. Buna karşılık Afrika'da birçok ülkede nitelikli tedaviye erişilemediği için ölüm oranları yüksek seyrediyor.

Vakaların Dörtte Biri Tamamen Önlenebilir Nedenlerden

Rapora göre, küresel kanser ölümlerinin bir numaralı nedeni akciğer kanseri olmaya devam ediyor. Erkeklerde en sık akciğer, prostat ve kolorektal kanserler görülürken; kadınlarda ise meme, akciğer ve kolorektal kanserler öne çıkıyor.

Uzmanlar, dünya genelindeki kanser vakalarının neredeyse %25'inin (4'te 1'inin) aslında tamamen önlenebilir risk faktörlerinden kaynaklandığını belirtiyor. Başta HPV, Hepatit B, Hepatit C ve mide kanserini tetikleyen Helicobacter pylori gibi kronik enfeksiyonların yanı sıra; alkol tüketimi, tütün kullanımı, obezite ve yetersiz fiziksel aktivite gibi değiştirilebilir yaşam tarzı unsurlarının kansere yol açtığı belirtiliyor.

"Kaderiniz Doğduğunuz Coğrafyaya Bağlı Olmamalı"

Tüm bu olumsuz tabloya rağmen, ulusal kanser kontrol planlarına sahip ülkelerin oranı 2010'da %50 iken günümüzde %82'ye yükseldi. Raporun sonuç bildirgesinde görüşlerine yer verilen DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, şu ifadeleri kullandı:

"Kanser, neredeyse hepimizi şu ya da bu şekilde doğrudan etkileyen son derece kişisel ve yıkıcı bir hastalıktır. Ancak bir insanın bu amansız hastalıktan kurtulup kurtulamayacağı, asla nerede doğduğuna ya da banka hesabında ne kadar kazancı olduğuna bağlı olmamalıdır. Raporda açıkça belgelediğimiz bu derin ve adaletsiz eşitsizlikler asla kaçınılmaz bir kader değildir; aksine yanlış politik tercihlerin bir sonucudur. Daha güçlü, kararlı ve birleşik bir küresel eylem planıyla bu kötü gidişatı tersine çevirebiliriz."