Savunma Sanayiinde Ar-Ge Harcamaları 20 Milyar Dolara Çıktı

Türk Savunma Sanayiinde 25 Yıllık Dönüşüm

Türkiye, "tam bağımsız savunma sanayii" vizyonu doğrultusunda AK Parti iktidarının 25 yıllık sürecinde tarihi bir dönüşüm yaşadı. Yerlilik ve millilik politikaları sayesinde kritik teknolojilerin milli imkânlarla üretilmesi için güçlü bir Ar-Ge ve sanayi ekosistemi kuruldu.

Dışa Bağımlılıktan Küresel Üretici Güce

2000'li yılların başında savunma sektörü yaklaşık yüzde 80 dışa bağımlıyken, Milli Teknoloji Hamlesi ile bu tablo kökten değişti. 2002'de yalnızca 62 olan savunma projesi sayısı 1.400'ün üzerine, yerlilik oranı ise yüzde 20'lerden yüzde 80'in üzerine çıktı.

Savunma Sanayii Başkanlığı verilerine göre, 2002'de yaklaşık 5,5 milyar dolar olan toplam proje hacmi, ihale süreci devam eden çalışmalarla birlikte 100 milyar doları aştı. Bu sıçrama ihracata da yansıdı; 2002'de 248 milyon dolar olan savunma ve havacılık ihracatı, 2025 itibarıyla 10 milyar doları aşarak yaklaşık 40 kat arttı.

Ar-Ge Harcamaları 16,5 Kat Arttı

Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, Teknopark İstanbul'da düzenlenen Vecihi Hürkuş Teknoloji Ödülleri Töreni'nde önemli açıklamalarda bulundu. Görgün, 2002'de 1,2 milyar dolar olan Ar-Ge harcamalarının 16,5 kat artışla yaklaşık 20 milyar dolara çıktığını belirterek, "Türkiye artık teknoloji yarışını uzaktan takip eden bir ülke değil" dedi.

Görgün şöyle devam etti: "Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde; teknolojiyi yalnızca kullanan değil, tasarlayan, geliştiren, üreten ve dünyaya ihraç eden bir Türkiye inşa ediyoruz."

TÜİK verileri de bu yükselişi doğruluyor. Türkiye'nin gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2024'te 651,8 milyar liraya ulaşırken, Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı yüzde 1,46 oldu.

Patentte 20 Basamaklık Yükseliş

Türkiye'nin teknoloji kapasitesi patent başvurularına da yansıdı. 2000'de 71 uluslararası patent başvurusuyla dünyada 36. sırada yer alan Türkiye, bugün 2.000'i aşan başvuru sayısıyla 16. sıraya yükseldi. Böylece uluslararası patent başvuru sayısı yaklaşık 30 kat artarken, küresel sıralamada 20 basamak birden ilerleme kaydedildi.

Sektörün Bugünkü Ekosistemi

• Savunma projesi sayısı: 2002'de 62, bugün 1.400'ün üzerinde
• Proje hacmi: 5,5 milyar dolardan 100 milyar dolara
• Savunma ve havacılık ihracatı: 248 milyon dolardan 10,054 milyar dolara
• Uluslararası patent başvurusu: 71'den 2.000'in üzerine
• Ar-Ge harcaması: 1,2 milyar dolardan yaklaşık 20 milyar dolara
• Ar-Ge/GSYH: yüzde 0,5'ten yüzde 1,46'ya

Savunma ve havacılık sektörü bugün; 3.500'ü aşkın firma, 1.400'ün üzerinde proje, 100 bine yaklaşan doğrudan istihdam ve 20 milyar doların üzerinde ciroya sahip geniş bir ekosistem hâline geldi.

Hürkuş'tan Hürjet ve KAAN'a Milli Platformlar

Görgün, Hürkuş, Hürjet ve KAAN projelerini Türkiye'nin mühendislik kapasitesindeki gelişimin önemli örnekleri arasında göstererek, "Hürkuş'ta, Hürjet'te ve Kaan'da gördüğümüz mühendislik iradesi, işte bu tarihsel yürüyüşün bugünkü karşılığıdır" ifadelerini kullandı.

Türk Savunma Şirketleri Küresel Sıralamada

Savunma sanayiindeki kapasite artışı, Türk şirketlerinin küresel sıralamalardaki konumuna da yansıdı. 2025 yılı küresel savunma sanayii sıralamasında ASELSAN 43., TUSAŞ 47., ROKETSAN 71., ASFAT 78. ve MKE 80. sırada yer aldı.

HÜRJET ile İhracatta Tarihi Adım

2025'te Türkiye'nin milli jet eğitim uçağı HÜRJET için İspanya ile 2,6 milyar avro değerinde 30 adetlik ihracat anlaşması yapıldı. Aynı yıl savunma ve havacılık ihracatı 10,054 milyar dolarla tarihi zirveye ulaştı. Türkiye, dışarıdan teknoloji ve platform tedarik eden ülke konumundan çıkarak kendi sistemlerini uluslararası pazara sunan üretici ülkeler arasındaki yerini güçlendirdi.

Teknopark İstanbul Teknoloji Ekosisteminin Merkezinde

Teknopark İstanbul'da 630'un üzerinde firma, 280'i aşkın kuluçka girişimi ve 11 binin üzerinde mühendis ve çalışan faaliyet gösteriyor. Görgün, teknoparkın kuruluşundan bu yana 1,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini açıkladı.

Törende teknoloji, Ar-Ge, girişimcilik, fikri ve sınai mülkiyet, ticarileşme, ihracat ve istihdam alanlarında başarılı çalışmalar ödüllendirildi. Vecihi Hürkuş Teknoloji Ödülleri kapsamında 10 ana kategoride başarı ödülü, stratejik teknoloji kapasitesine katkı sağlayan çalışmalara ise 7 özel ödül verildi.