Araç Kiralama Yönetmeliği: Yaş, Kilometre ve Depozito Sınırı

Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı. Tüketiciler tarafından yapılan araç kiralamalarını kapsayan yeni düzenleme, tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamalarını kapsam dışında tutuyor. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle araç kiralama işletmelerine yetki belgesi zorunluluğu getirilirken, kiralanacak araçların yaş ve kilometre sınırları ile depozito üst limitleri de belirlendi. Yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.

Yetki Belgesi Zorunluluğu ve Şartlar

Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi için işletmenin meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefiyetinin bulunması gerekecek. İş yerinin ikamet veya yönetmelikte belirtilenler dışında herhangi bir mesleki ya da ticari faaliyet amacıyla kullanılmaması şartı aranacak.

İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması da zorunlu olacak. Ayrıca motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerinin takip edilmesi amacıyla 1 Ocak 2027'ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak ve başvurular bu sistem üzerinden yapılacak.

Araçların Yaş ve Kilometre Sınırları

Yeni düzenlemeyle kiraya verilecek taşıtların yaş ve kilometre sınırları belirlendi. Klasik taşıtlar dışında 6 yaşından büyük araçlar kiralanamayacak. Ayrıca 180 bin kilometrenin üzerindeki taşıtlar ile 300 bin kilometrenin üzerindeki elektrikli araçlar kiraya verilemeyecek. Periyodik bakımları zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların kiralanmasına da izin verilmeyecek.

İşletmelerin Uyması Gereken Filo Şartları

Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren araç kiralama işletmelerinin en az 10 taşıta sahip olması gerekecek. Bu araçlardan en az 5'inin işletme adına tescilli olması şartı aranacak.

Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmelerin ise en az 5 taşıta sahip olması gerekecek. Bu taşıtların en az 2'sinin işletme adına tescilli olması zorunlu olacak. Bu ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında ayrıca en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulunması gerekecek. Bu araçlardan en az birinin Türkiye'de üretilmiş olması şartı aranacak.

Depozito ve Rezervasyon Hakları

Yönetmelik, tüketicilerin mağduriyetini önlemek amacıyla depozito konusunda yeni kurallar getirdi. Buna göre depozito tutarı, 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırılacak. Taşıtın tüketici tarafından iade edilmesinin ardından depozitonun en geç 7 gün içinde geri verilmesi zorunlu olacak.

Ön ödemeli rezervasyonlarda ise taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketiciye rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan rezervasyonda değişiklik yapma veya iptal etme hakkı tanınacak.

Sigorta, Bakım ve Tüketici Koruması

Araçların olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmaları nedeniyle tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek; bu tür gerekçelerle depozitodan kesinti yapılması da yasak olacak. Mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda işletmelerin kış lastiği sağlaması zorunlu olacak. Sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek; kiracının sigortadan yararlanma hakkı ek ücret ödemesine veya başka bir şarta bağlanamayacak. İşletme ile kiracının anlaştığı durumlar dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmadıkça değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan bedel talep edilemeyecek.

İletişim Altyapısı ve İnternet Platformları

Araç kiralama işletmeleri, hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturmakla yükümlü olacak. Düzenleme, internet üzerinden araç kiralama ilanı ve aracılık hizmeti sunan platformları da kapsayacak. Bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunması yasaklanırken, ilan veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığının kontrol edilmesi zorunlu olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenecek.

Geçiş Süreci ve Yürürlük Tarihi

Yönetmeliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027'ye kadar süre tanınacak. Asgari taşıt sayısı ile kiraya verilecek araçların yaş, kilometre ve diğer niteliklere ilişkin şartların karşılanması için ise 1 Ocak 2028'e kadar geçiş süresi uygulanacak. Aracılık ve ilan platformları da sözleşmelerini 1 Temmuz 2027'ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirmek zorunda olacak.

Düzenlemenin Amaçları

Bakanlık, düzenlemeyle kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasını, tüketici haklarının güçlendirilmesini ve kiralanan araçların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesini hedefliyor. Kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçilmesi, sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının oluşturulması amaçlanıyor.

Bakanlık açıklamasında şu ifadelere yer verildi: "Sözleşme koşullarının netleştirilmesi, tüketici haklarının güçlendirilmesi ve kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesi hedefleniyor. Düzenleme, aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçerek sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının tesis edilmesine katkı sağlayacak. Bakanlık olarak sektörün sürdürülebilir büyümesine katkı sağlarken vatandaşlarımızın haklarını en üst seviyede korumaya ve piyasanın sağlıklı işleyişini temin etmeye yönelik çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz."