Ağrı Dağı Buzulu'nda İlk Türk-Alman Bilimsel İnceleme

Türk-Alman araştırma ekibi, Ağrı Dağı'nın 5 bin metrenin üzerindeki buzulunda ilk bilimsel incelemeyi gerçekleştirdi. Bilim insanları, buzulların geçmiş iklim koşullarını ve insan faaliyetlerinin izlerini ne ölçüde koruduğunu araştırıyor. Ancak küresel ısınmanın hızlandırdığı erime, bu doğal kaydın her yaz biraz daha kaybolması riskini de beraberinde getiriyor.

Araştırma ekibi, temmuz ayında iki hafta boyunca yoğun soğuk, güçlü rüzgarlar ve oksijen seviyesinin vadideki düzeyin yaklaşık yarısına indiği koşullarda çalıştı. Amaç, Türkiye'nin en yüksek dağındaki buzulun geçmişe uzanan sıra dışı bir arşiv içerip içermediğini anlamak.

Radar ve Titreşim Yöntemleri Buzulun Altını Gösterdi

Araştırmacılar, yer radarı ve kontrollü titreşimler yöntemlerini bir arada kullandı. Bu ölçümler sayesinde buzulun kalınlığı ve buzun altındaki zeminin şekli detaylı biçimde haritalandı.

Sahadaki ölçümlerden sorumlu Alfred Wegener Enstitüsü araştırmacısı Dr. Coen Hofstede, zorlu koşullara rağmen ihtiyaç duyulan bütün verilerin toplandığını belirtti. Ekip şimdi, sondaj için en uzun ve kesintisiz örneğin alınabileceği noktayı belirleyecek.

Bir sonraki araştırma gezisinde, buz katmanlarından alınacak örnek anlamına gelen buz çekirdeğinin çıkarılması planlanıyor. Henüz çıkarılmayan bu örnek başarıyla elde edilirse, Ağrı Dağı'ndan alınan ilk buz çekirdeği olacak.

Buz Katmanları Binlerce Yıllık İzleri Saklamış Olabilir

Münster Üniversitesi'nden Prof. Dr. Achim Lichtenberger'e göre buzul, arkeoloji için yeni bir veri kaynağı sunabilir. Araştırmacılar, buz katmanlarının insan faaliyetlerine ait izleri binlerce yıl boyunca kesintisiz biçimde korumuş olabileceğini düşünüyor.

Katmanlar; geçmiş atmosfer yapısına, taşınan tozlara ve volkanik patlamalara ilişkin işaretler içerebilir. Bu veriler elde edilirse, Roma İklim Optimumu ve Geç Antik Küçük Buzul Çağı adı verilen iklim dönemlerinin bu bölgede nasıl yaşandığı daha iyi anlaşılabilir.

Ağrı Dağı'nın erken uygarlıkların kesiştiği bir bölgede yer alması, buzulu ayrıca önemli kılıyor. Akdeniz çevresindeki benzer araştırmalar çoğunlukla Alpler'e odaklanırken, Orta Doğu'daki buzullar büyük ölçüde incelenmemiş durumda.

Isparta Üniversitesi'nden Prof. Dr. Ünsal Yalçın, buz katmanlarında eski maden eritme ocaklarından yayılan ince metal parçacıklarına veya erken kes-yak tarımından kalan izlere rastlanabileceğini ifade ediyor. Bu olasılık gerçekleşirse Ağrı Dağı; Anadolu, Mezopotamya ve Kafkasya'nın iklimiyle insan faaliyetlerine ilişkin bölgesel bir arşiv sunabilir.

Arkeologlarla buzul bilimcilerini buluşturan Türk-Alman projesi, Gerda Henkel Vakfı tarafından destekleniyor.